پرسند و اگرش درست آورد به پنجمى رود و از حجش پرسند و اگرش درست آورد به ششمى رود اگرش درست آورد بهفتمى رود از بدهكاريش پرسند و اگر از آن بدر آيد چه خوب و اگر نه گويند وارسيد اگر كارهاى مستحب دارد با آنها بكمال اعمالش رسانيد و چون فارغ گردد به بهشت روانه شود . . .
54 - كافى : بسندش تا امام ششم ( ع ) كه هر كه صبح كند و قصد ستم بر كسى ندارد خدا گناه آن روزش بيامرزد تا خونى نريخته و يا مال يتيم را بحرامى نخورده .
بيان : يعنى بىقصد ستم وارد صبح شود بدين حال و ظاهرا با تصميم بستم نكردن و منافات ندارد كه در آن روز ستم كند ولى مخالفت دارد با آيات و اخبار بسيارى كه دلالت دارند بمؤاخذه بر حقوق مردم كه برخى از آنها گذشت و تخصيص آنها بمانند اين خبر مشكل است و گرچه گفتند : خدا بمظلوم عوض ميدهد و خبر چند توجيه دارد : ( ) 1 - اين دو ظلم بعنوان نمونه بدنى و مالى ذكر شدند و مقصود اينست كه قصد هيچ ظلمى نداشته باشد تا گناهان ديگرش در آن روز آمرزيده باشد چنانچه ظاهر خبر آينده است .
( ) 2 - اينكه مقصود ترك همه گناهان كبيره باشد و در اين صورت گناهان صغيره آمرزيده شود .
( ) 3 - مقصود اين باشد كه در آن روز قصد ظلم نكند و مرتكب آن هم نشود و خدا حق الله را به او بخشد به شرط اينكه پيش از آن هم خونريزى و مال يتيم خورى نداشته باشد بىتوبه از آنها . . .
و اينكه فرمود اين دو را بحرامى نكرده باشد براى اينكه مىشود حلال باشند چو كشتن براى قصاص يا در جنگ با حربى و مهاجم و يا براى سرپرستى يتيم .
55 - كافى : بسندش از مولى آل سام كه امام ششم ( ع ) بىپرسش فرمود : هر كه ستم كند خدا به او ستمگرى مسلط كند يا باز مانده او يا به بازمانده بازماندهاش گويد گفتم : او ظالم گمارد ؟ فرمود : خدا عز و جل ميفرمايد : ( 9 - النساء ) و بايد بترسند آنان كه بسا نژادى بجا نهند كه ناتوانند و بر آنها نگرانند و از خدا بترسند و گفتار درست گويند : بيان : چون راوى آن را مخالف عدالت فهميد امام بوقوع آن در باره مورد آيه ايتام جوابش داد يا براى فهماندن او اين آيه را خواند و با دليل انى استبعادش برد .
( و بعد از نقل تفسير آيه از بيضاوى گويد ) طبرسى هم در وجه دوم تفسير آيه گفته :
فرمان به سرپرست مال يتيم است كه امانت دارى كند و آن را حفظ كند چنان كه اگر بترسد بر
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 203
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٠٣