و در معنى بر در اينجا خلاف است ، بقول ابن عباس و ديگران بهشت است و بقولى ثواب در بهشت ، و بقولى طاعت و تقوى است و بقولى مقصود اينست كه هرگز از ابرار كه شايستههاى پرهيزكارند نباشيد ( تا انفاق كنيد از آنچه دوست داريد " يعنى تا انفاق كنيد مال را .
و اين تعبير را كنايه از مال آورده چون همه مردم مال را دوست دارند و بقولى مقصود اموال دوست داشتن است كه نفيس باشند نه زبون چون قول او سبحانه در ( 268 - البقره ) توجه نكنيد به پليد كه از آن انفاق كنيد " .
و بقولى مقصود پرداخت زكات واجب و وجوه ماليه لازم است كه خدا مقرر كرده در اموال از ابن عباس است و بقولى شامل همه هزينه نهادن در راه خير است .
و يكيشان گفته خدا سبحانه به اين آيه آنان را بفتوت و مردانگى هدايت كرده كه فرموده به بر من نرسيد جز باحسان بر برادران خود و انفاق بر آنها از مال و جاه خود و آنچه دوست داريد و چون چنين كنيد نيكى و لطف من بشما رسد " و آنچه انفاق كنيد راستى كه خدا خوب بدان دانا است " دو وجه دارد يكى اينكه خدا كم و بيش انفاق را ميداند و به اندازهاش ثواب ميدهد و دوم اينكه قصد شما را ميداند كه خوب است يا زشت و حساب آن را دارد .
اگر گويند چگونه چنين فرموده سبحانه با اينكه فقير هم به بهشت ميرسد و گر چه انفاق نميكند پاسخش اينست كه اين سخن براى تشويق بانفاق است كه مشروط بامكانست و اطلاق كلام براى مبالغه در ترغيب است و بهتر اينكه گفته شود مقصود اينست كه به بر كامل با شرف و الا نرسيد تا انفاق كنيد از آنچه دوست داريد پايان كلام طبرسى .
( در باره جمله ان اضجراك بيانى ادبى دارد كه به كار پارسى زبانان ساده نيايد مترجم ) .
و گفتند : اف در اصل چرك زير ناخنها است و در هر پليدى به كار رفته و آنگاه در اظهار دلتنگى و بقولى بمعنى خوار شمردنست .
و طبرسى بسندى تا امام ششم آورده كه فرمود : اگر خدا لفظى كوتاهتر از " اف " در ناسپاسى والدين دانسته بود آن را آورده بود و در روايت ديگريست از آن حضرت كه كمترين ناسپاسى اف است و اگر چيزى از آن كمتر و خوارتر بود از آن باز ميداشت و مقصود اينست كه به آنها از كم و بيش آزار مرسان .
"
وَ لا تَنْهَرْهُما
" يعنى آنان را مران به سختى و جيغ زدن و بقولى يعنى دريغ مكن از هر چه از تو خواستند چنانچه فرموده ( 9 - الضحى ) و اما سائل را دريغ مدار .
"
وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً
" يعنى به نرمى و لطف و خوشى و زيبائى با آنها گفتگو كن كه دور