باشد كه پدر و مادرش را لعنت كند ؟
فرمود : آرى پدران و مادران مردم را لعنت كند و آنان پدر و مادرش را لعنت كنند و اين دو حديث را عامه هم روايت كردند .
در نهايه گفته در حديث ابى هريره است كه البته در پيش پدرت راه مرو ، و پيش از او منشين ، و بنامش او را مخوان ، و دشنام برايش مياور ، يعنى او را دشنامگير مكن باينكه پدر ديگرى را دشنام دهى تا او پدرت را دشنام دهد بعوض آن ، و تفسيرش در حديث ديگر است كه بزرگترين گناه كبيره آنست كه كسى پدر و مادرش را دشنام دهد .
گفتند چگونه باشد ؟ فرمود : كسى را دشنام دهد و پدر و مادر وى را دشنام دهد پايان از ( ج 2 ص 40 النهايه ) .
من گويم : با صرف نظر از اين حديث عامه مىشود اين كار را گناه كبيره دانست براى اينكه دشنام به پدر كبيره است ؟ ظاهرا نه ، زيرا دشنام به ديگرى كه به دشنام نرسد معلوم نيست كبيره باشد و اين خود دشنام به پدر نباشد و اسناد آن به پدر دشنامگو براى مبالغه و بر سبيل مجاز است ، و ارتكاب سبب در حكم ارتكاب مسبب آن نيست مگر تخلفپذير از آن نباشد چون گردن زدن نسبت بكشتن با اينكه روايت ضعيف است و دليل گرفتن آن بر اين حكم مشكل است و روايت روضه هم بقول مشهور ضعيف است و لعن را دليل كبيره دانستن هم مشكل است آرى ظاهر در حرمت است و گر چه در باره مكروه هم وارد است .
7 - كافى : بسندش تا امام ششم ( ع ) كه چه باز ميدارد مرد را از شماها كه احسان كند به پدر و مادرش زنده باشند يا مرده : از طرف آنها نماز بخواند و صدقه بدهد و حج بجا آورد و روزه بدارد كه آنچه كند از آنها باشد و خودش هم مانند آن را دارد ، و خدا عز و جل به اين برو نمازش ( و صلهاش خ ب ) خير بسيارى برايش فزايد .
ايضاح : " نماز بخواند از آنها " بيان احسان پس از مرگ است و گويا جواب پرسش از آنست كه فرمود : نماز بخواند از طرف آنها قضا يا نافله و چنين است حج و روزه ، و بسا كه شامل استيجار آنها هم باشد چه بمال خود ميت يا مال او ، پس واجب است قضاء نماز و روزه بر بزرگترين فرزندان و تفصيلش در محلش آيد انشا . . .
و دليل است بر اينكه ثواب اين اعمال و خيرات ديگر بمرده ميرسد ، و اين عقيده علما ما است و اما عامه اتفاق دارند كه ثواب صدقه بمرده ميرسد و در باره كردار بدنى اختلاف دارند بقولى ميرسد قياس به صدقه و بقولى نميرسد بدليل قول خداى تعالى در ( 39 - النجم ) و اينكه نيست براى آدمى جز آنچه كوشا بوده ، مگر ثواب حج كه هم بد نيست و هم مالى و حكم مال
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 30
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣٠