و خواه در ظاهر همكيش تو باشد يا نه و خواه در ظاهر در شمار اهل علم باشد يا نه ، و خواه از حكمرانان باشد يا دگران در صورتى كه بيم ضرر نداشته باشى .
46 - كافى : بسندش تا امام ششم ( ع ) فرمود : هر كه ايمان به خدا و روز جزاء دارد ننشيند در مجلسى كه كم شمارند در آن امام را يا عيب كنند و بد گويند از مؤمنى .
بيان : نبايد بنشيند يا نمىنشيند " و گويا اشاره است بقول خداى تعالى ( 22 : المجادله ) نيابى مردمى را كه ايمان به خدا و روز جزا دارند و دوستى كنند با كسى كه مبارزه كند با خدا و رسولش " و در آن راندن بزرگى است از شنيدن غيبت مؤمن چون آن را برابر كم شمردن امام ساخته كه معنى آن بدگوئى و نكوهش امام است .
47 - كافى : بسندش تا امير مؤمنان ( ع ) فرمود : هر كه ايمان به خدا و روز جزا دارد جاى تهمتآور نايستد .
بيان : گويا مقصود نهى از حضور در جاييست كه مايه تهمت بفسق يا كفر باشد ، يا باخلاق بد بهر وضعى از ايستادن و راه رفتن و نشستن و جز آن زيرا نزد مردم مايه تهمت به اين اوصاف شود و گاهى به او سرايت كنند ، و پس از تفسير لغت از مغرب گويد : و از آنست حديثى كه گويد : وانه هر چه تو را به شك اندازد ، و بدان چه تو را در شك نيندازد ، و راستش دروغ جزء ريبه است ، و راستى سبب آرامش ، مقصود از ريبه هر آنچه سبب ناراحتى خاطر و پريشانى آنست نبينى كه با طمانينه برابر كرده كه مايه آرامش است ، چون نفس تا در شك است آرام نيست و چون يقين كند آرام شود پايان سخن مغرب .
و بسا مقصود منع از همنشينى شبههاندازان باشد كه در دين شبهه نمايند و آن را زيركى و باريكبينى شمرند و مردم را از راه يقين گمراه سازند چون بيشتر فلسفهبافان و متكلمان كه هر كه با آنها نشيند و گفتگو كند به چيزى ايمان ندارد و در دلش مرض شك و نفاق پديد آيد و نتواند در هيچ اصل دينى بيقين رسد بلكه يك الحاد عقلى بر او رخ دهد كه پابند به چيزى نباشد و يقين به چيزى نكند چنانچه وارسته از دين به هيچ ملتى و كيشى ايمان ندارد و چنانند كه خدا فرموده ( 10 : البقره ) در دلشان مرضى است و خدا مرض را بر ايشان فزايد " و بيشتر مردم زمان ما به اين راه رفتند و كمتر مؤمن درستى يافت شود ، خدا ما و برادران مؤمن ما را از آن در پناه گيرد و از مهلكهها برهاند .
48 - كافى : بسندش تا عبد الأعلى كه شنيدم امام ششم ( ع ) ميفرمود : هر كه ايمان به خدا و روز جزا دارد ، نبايد در مجلسى نشيند كه در آن امامى نكوهش شود يا مؤمنى كم شمرده شود .
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 136
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣٦