44 - كافى : بسندش تا امام چهارم ( ع ) كه به امام باقر ( ع ) فرمود : پسر جانم بنگر به پنج كس و با آنها يار مشو ، و گفتگو مكن ، و همسفر مباش ، گفتم پدر جان كيانند ؟ فرمود :
بپرهيز از مصاحبت دروغزن كه چون سرابست دور را به تو نزديك نمايد ، و نزديك را دور ، بپرهيز از مصاحبت فاسق كه تو را بيك خوراك يا كمتر بفروشد بپرهيز از مصاحبت بخيل كه مالش را از تو دريغ دارد در نيازمندترين حال تو بدان ، و بپرهيز از مصاحبت احمق كه چون خواهد سودت دهد زيانت رساند ، بپرهيز از مصاحبت قاطع رحم كه در سه جاى قرآن خدا عز و جل او را ملعون يافتم ، خدا عز و جل ( 26 : محمد ) فرمايد : آيا اميد است كه اگر پشت دهيد در زمين تباهى كنيد و قطع رحم نمائيد آنانند كه خدا لعنتشان كرده و كرشان كرده و كورشان كرده " .
و فرمود ( 25 : الرعد ) آنان كه بشكنند پيمان خدا را پس از بستن آن و قطع كنند آنچه را خدا فرموده صله شود و تباهى كنند در زمين آنانند كه لعنت دارند و خانه بد دارند .
و فرمود در سوره البقره ( آيه 26 ) آنان كه بشكنند پيمان خدا را پس از بستنش و قطع كنند آنچه را خدا فرموده صله شود و تباهى كنند در زمين هم آنها زيانكارند .
بيان : چون سراب است " بقول راغب سراب درخشانى بيابانست كه آب نمايد ، چون به چشم درآيد ، و به كار رود در آنچه بىحقيقت است مانند لفظ شراب در آنچه با حقيقت است ، خدا چون سرابى در بيابانها كه تشنه پندارد آبست " و فرموده و به راه افتند كوهها و سراب شوند " ( آيه اول 39 : نور و دوم 20 النبأ ) پايان و بسا گويند : مقصود از كذاب و دروغزن آنكه بر خدا و رسولش دروغ بندد با فتواهاى باطل و بسا اشاره باشد بقول خداى تعالى و آنان كه كافرند كردارهاشان چون سرابيست در بيابانها آيه 39 سوره نور " .
" نزديك كند " يعنى بدروغ خود دور را به حق نزديك نشان دهد يا دور از عقل را نزديك نشان دهد و به عكس تو را فروشنده است " يا بيعت كند و اولى روشنتر است تا گويد : "
فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ
" بيضاوى گفته : يعنى اگر متصدى امور مردم شويد و فرمانگزار آنها گرديد ، يا اگر رو گردانيد و پشت باسلام كنيد " فساد كنيد در زمين و قطع رحم كنيد " براى اجراى ولايت و كشيدن آن به وضع دوران جاهليت از رقابت و جنگيدن با خويشان ، معنى اينست كه چون در دين سستند و بر دنيا حريص بايدشان كه از وضع حال آنها به آنها گفت بسا چنين باشند و هم آنانند كه خدا لعنتشان كرده است براى تباهكارى و قطع رحم ، و كرشان كرده از شنيدن حق و پذيرش آن ، و كورشان كرده ، و راه نبرند بدان . . .
( عهد خدا ) گفتند : خدا را چند عهد است : يكى آنكه به حكم عقل از بندههايش گرفته