گرفتارت كردند پائين تنه و بالا تنهات و پروردگارت از آن بيزار و بر كنار است ، و اصل بن عطا در پاسخش نوشت : من در باره آن چيزى ندانم جز آنچه على بن ابى طالب ( ع ) فرموده : كه هر چه خدا را در باره آن ستايش كنى و از آن خشنودى از خدا است و آنچه بايدت از ان از خدا آمرزش خواهى از خود تو است . « 1 » و عمرو بن عبيد به او نوشت چيزى در اين باره شناخته نشده جز آنچه على بن ابى طالب عليه السلام فرموده : اگر گناه از پايه حتمى باشد گنهكار در كيفرش مظلوم است .
عامر شعبى به او نوشت : من در اين باره ندانم جز آنچه على بن ابى طالب ( ع ) فرموده : كه راه را جلوت باز كرده و تو را در تنگنا نگذاشته ، و چون حجاج پاسخ آنان را خواند گفت : خدا همه را بكشد ، اين مسأله را از چشمه زلالى دريافتند « و جام معرفت را از دست ساقى كوثر نوشيدند » و در حديث آمده كه حسن بن حسن بصرى به امام حسن زاده على بن ابى طالب ( ع ) اين نامه را نوشت : از حسن بصرى بسوى حسن زاده رسول خدا ص اما بعد : راستى شما هاشميان كشتيهاى نجات گردابهاى ژرفيد و چراغهاى تاريكى جهانيد و پرچمهاى هدايت و پيشوايانى كه هر كه پيروشان شد نجات يافت و كشتى پيروزى كه مؤمنان بدان گرايند و متمسكان در آن نجات يابند ، اى زاده رسول خدا ميان ما در باره قدر و استطاعت گفتگو بسيار است و اختلاف بيشمار ، تو بما بياموز آنچه نظر خودت و پدرانت بر آنست زيرا شما
ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ
- 34 آل عمران -
هامش
( 1 ) اين پاسخ اقتباسى است از آيه 79 سوره النساء كه فرموده هر آنچه حسنه و نيكى به تو رسد از جانب خدا است و آنچه بدى و گناه به تو رسد از خود تو باشد .
و ظاهر اينست كه بيان منشأ نيكيها را نموده كه آن پروردگار است و منشأ بديها يا كردار بد و گناه است كه بسوء اختيار خود آدمى است و يا كيفر و آثار مترتب بر آن كه باز هم از خود آدمى است چنانچه زهر بخورد و بيمار شود يا بميرد « مترجم »