و از توصيف او بحكمت نكاهد و از دريغش سودى نبرد و همچنين اگر دشمنى دارد كه او را بدوستى خود خوانده و خواسته بفرمانبرى او باز گردد روا نيست كه بر او سخت گيرد يا نرمش كند مگر باندازهاى كه ميداند مؤثرتر است در اجابت دعوت او ، ترك دشمن كردن با او و برگشت بدوستى با وى و اگر در برابر او آيد دو كار از تندى و سختگيرى با نرمش و خوش برخوردى و بداند كه يكى از آن دو براى برگشت دشمن مؤثرتر است و ديگرى كماثرتر و آن كم اثر را برگزيند بر اصلح در كار و هر دو هم در توانائى او باشند ولى زيان و ترك هيچ كدام هم سودى نداشته باشد نزد همه حكماء و فرزانگان نكوهيده باشد و او را شايسته توصيف بجود و حكمت ندانند و چون اين مطلبى كه تقرير كرديم مسلم است و خدا تعالى توانا و حكيم و جواد و دانا است بموارد نياز بندههايش و آنان را فرمان طاعت داده و ترك دشمنى و ناسپاسى و از آنها خواسته كه بدوستى او برگردند و هر بخششى هم به او زيانى ندارد و مذمت برايش نياورد و دريغ به دو سودى ندهد و در پادشاهى او نيفزايد و از اينجا دانستيم با بندگانش كارى نكند جز آنچه براى دينشان بهتر باشد و آنها را بهتر بطاعت وادارد ، تندرستى باشد يا بيمارى . لذت باشد ، يا درد ، چه آنان بگروند يا كافر شوند ، چه فرمان برند يا نافرمانى كنند ، خدا برسول خود فرمود : ( 44 - طه ) بگوئيد برايش گفتار نرمى شايد پند گرفت يا ترسيد ، اين در جايى بود كه ميدانست دعوت با نرمش بهتر است براى او ( كه فرعون است ) و در جاى ديگر فرمايد ( 42 - الانعام ) و البته كه فرستاديم با تنهائى پيش از تو و آنها را به سختى و تنگى گرفتيم شايد كه زارى كنند ( بدرگاه ما ) در آنجا است كه سختگيرى و تندى بهتر بوده براى دعوت آنان بزارى و خشوع بدرگاه خدا تعالى .
و بدان كه انجام وضع اصلح براى بنده او را ناچار از انجام كار نكنند و جز اين نيست كه زمينه فراهم كردن براى كار او است و كمك به دو است چنانچه قدرت بنده را ناچار بانجام كار نكنند و همان زمينه سازى و رفع مانع از كار است .
پس هر كه به خدا نسبت دهد كه بهتر را براى كسى كه او را مكلف كرده نيارد
كنز الفوائد ( گنجينه معارف شيعه اماميه ) ( فارسى ) — صفحة 154
مساهمون: أبي الفتح محمد بن علي الكراجكي
ص١٥٤