فشرده انار و امثالش و فشرده كشمش و خرما در عمومات حرمت ميمانند .
گوئيم : عصير آب انگور است و شمول آن براى آن دو ممنوع است چون فشرده آنها پس از خيس كردن در آبست و آن را عصير ننامند جز بطور مجاز بلكه نام حقيقى آن نقيع است و آنچه از فشرده خرما برآيد بىخيس كردن در آب نامش دبس است نه عصير بلكه بقولى پس از بررسى اخبار و كلام فقهاء لفظ عصير خاص فشرده انگور است و مؤيد آنست آنچه از مقنع و فقه الرضا گذشت و صدوق هم آن را در فقيه گفته : آنجا كه گويد : براى آن پنج نام است :
1 - عصير كه از تاك است 2 - نقيع از كشمش ، و مانند آنست صحيحه عبد الرحمن بن حجاج ، و چون چنين است بايد لفظ عصير را در اخبار مطلقه بر آن تفسير كرد گرچه مجاز باشد براى حذر كردن از ارتكاب تخصيص ناباور ( تخصيص اكثر ) كه صحتش را جمعى از علماى اصول ممنوع دانستند زيرا صدور چنين سخنى از ائمه عليهم السّلام كه هر فشردهاى حرام است با خروج بيشتر افراد موضوع از اين حكم بعيد است جدّا .
محقّق اردبيلى گفته : مشهور اينست كه حرمت با جوش آمدن خاص آب انگور است ، و خلافى نيست در حلالى جز فشرده خرما و كشمش مانند فشرده از سيب و انار و گر چه جوش آيند تا مست كن نشوند ، و همچنين است فشردهها و مرباهاى ديگر ، و اصل و عموم ادله و دليل محصور بودن محرمات از آيات و اخبار بسيار مؤيد حكم بحليت ميباشند مانند روايت جعفر بن احمد مكفوف گفت : نوشتم به آن حضرت يعنى بابى الحسن عليه السّلام و از او پرسيدم از سكنجبين و گلاب و رب توت و رب انار و رب سيب در پاسخ نگاشت حلال باشند .
و در روايت ديگريست از او كه در پرسش رب گلابى را هم افزوده و گفته :
چون فروشنده آنها شيعه نيست و در بازارهاى ما به فروش ميرسند ، و در پاسخ نگاشت جائز است و باكى ندارد .
و در باره جوشانده فشرده خرما و كشمش اختلاف است ، و مشهور حليت است
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 281
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٨١