احتمال اثر بخشى در ترك منكر است ، و مدلول روايات حرمت نشستن و خوردن در صورت مفروضه است و اگر چه نهى از منكر هم نباشد و احتمال اثر بخشى هم نرود ، و نيز نهى از منكر كه منحصر ببرخاستن از سر سفره نيست بلكه مراتب معلومه تدريجى دارد و اگر برخاستن از آنها نباشد واجب نيست و اما الحاق فقاع به مى گر چه نص بخصوصى ندارد ولى روايت دارد كه چون مى است و مى نشناخته است و مى هست كه مردمش كوچك شمارند و رواست كه در اين حكم به مى پيوسته شود .
محقق اردبيلى - ره - گفته : آيا خود خوراك كه بر آن سفره است حرام است چه بخورد و چه نخورد ، يا خوردن حرام است بنشيند يا نه ؟
صريح صحيحه و روايت دوم حرمت جلوس است و بسا حرمت خوردن هم استفاده شود و مؤيد آنست كه در سوم بدان تصريح شده ، و اما حرمت خود خوراك دانسته نشود پس چون خوردن در ظرف طلا و نقره است كه عمل خوردن حرام است نه خورده شده با احتمال حرام شدن مأكول نيز فتأمّل ولى تا بر سر اين سفره باشد و باحتمال دور تا هميشه ، وانگه گفته : آيا حرمت نشستن يا خوردن بر سر چنين سفرهاى مطلق است يا تنها در حال نوشيدن مى است يا در وضع خاص چنين مجلس كه شرب مى در آن واقع شده ، اوسط متقن است و اول احوط و قوت احتمال اخير بعيد نيست پايان - و گذشت در فقه الرضا نهى از سفرهاى كه پس از آن بر آن ميخوارى شود و نديدم كسى بدان تصريح كرده باشد و گر چه اجتناب از آن احوط است و در روايت موثقى است از عمّار ساباطى كه پرسش شد امام ششم عليه السّلام از سفرهاى كه بر آن مست كن يا مى نوشيده شود ، فرمود : آن سفره حرام است ، پرسش شد اگر مردى بر سر سفرهاى گسترده كه از آنچه دارد ميخورند ايستاده و با او مست كن است و به كسى كه بر آن سفره نشسته ننوشاند ؟ فرمود خوردن از آن سفره حرام نباشد تا بر سر آن ميخوارى شود ، و اگر پس از سفره فالوده آورند از آن بخور زيرا آن سفره ديگريست يعنى فالوده ، گويم از
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 265
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٦٥