ص 140 مجمع ) .
بيضاوى ( ج 2 ص 499 ) در تفسير « پيش از آنكه آن را بسازيم » گفته : يعنى بيافرينيم و ضمير بمصيبت برگردد يا به زمين يا به نفس ، و يا در قول خدا « تا غم نخوريد » گفته : هر كه بداند همه مقدرند كار بر او آسان شود ، و اشعار دارد كه از دست رفتن آن بطبع خود آنست ، و اما وجود و بقائش سبب خواهند ، و مقصود نفى افسوسى است كه مانع از پذيرش فرمان خدا باشد و نفى شادى موجب فساد و تكبر و از اين رو دنبالش فرموده كه « خدا دوست ندارد هيچ متكبر و بر خود بالندهاى را » ( پايان ) .
طبرسى ( ج 10 ص 332 مجمع ) گفته در معنى نون اختلاف است ، گفته شده نام يك سوره است ، گفته شده آن ماهى است كه زمينها بر پشت آنست ، از ابن عباس و ديگران ، و گفته شده : يك حرف از لفظ رحمان است ، در روايت ديگرى از ابن عباس و گفته شده بمعنى دوات است ، از حسن و ديگران ، و گفته شده لوحى است از نور و در روايتى كه سندش را تا پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بالا بردهاند فرموده : نهريست در بهشت و خدا به دو فرمود : مداد شو و منجمد گرديد سپيدتر است از شير ، و شيرينتر از عسل سپس بقلم فرمود : بنويس و قلم نوشت آنچه را كه بود و خواهد بود تا روز قيامت ، از امام پنجم عليه السّلام است .
و گفته شده مقصود از آن ماهى دريا است كه نشانههاى خداشناسى است ، زيرا از آب آفريده شود و چون از آن جدا گردد و بميرد ، چنانچه جانوران بيابان كه در آب افتند بميرند ، و قلم ابزار نوشتن است ، خدا تعالى بدان سوگند خورده كه سود رسان بمردم است زيرا قلم يكى از دو زبان انسان است و آنچه در دل دارد بر نوك آن آرد و بنگارد و بجاى دور برساند چنانچه هر گاه نزديك رس كسى باشد با زبانش مقصود او را برساند ، و با قلم است كه احكام دين حفظ مىشود و كار مردم جهان استوار ميگردد .
و گفتهاند : بيان دو تا است : يكى به زبان و ديگرى با نگارش انگشتان ، بيان
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 281
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٨١