است كه سرچشمه همه كتابهاى آسمانى است « نزد ما علىّ است » يعنى والامقام ( حكيم است ) يعنى صاحب حكمت بالغه چنين گفته شده ، و در بسيارى از اخبار است كه ضمير به امير المؤمنين برگردد و مقصود از ام الكتاب هم سوره فاتحه است كه در آن نوشته «
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
» و صراط همان امير المؤمنين است و شناخت او و روش او « و نزد ما است كتاب حفيظ » طبرسى - ره - ( ج 9 ص 141 ) گفته : يعنى نگهدار شمارش و نامهاى آنها است و آن لوح محفوظ است ، و گفته شده : يعنى محفوظ است از پوسيدگى و كهنه شدن ، و آن كتاب نگهبانانست « و كتاب مسطور » يعنى نوشته شده « در رق منشور » و آن كتابى است كه خدا براى فرشتهها در آسمان نگاشته تا در آن بخوانند آنچه بوده و باشد ، و گفتهاند مقصود قرآنست كه نزد خدا در لوح نوشته است كه آن لوح رق منشور است ، و گفتهاند : نامههاى اعمال است ؛ و گفتهاند : مقصود تورات است ، و گفتهاند : همان قرآنست كه مؤمنان در برگى نويسند و منتشر سازند تا خوانده شود ، ورق برگى است كه در آن مينويسند ( ج 9 ص 173 مجمع ) و در تفسير قول خدا است « و نرسد مصيبتى در زمين » مانند قحط باران و كمى گياه و كاستى ميوهها « و نه در جان شما » از بيمارى و داغ فرزند « مگر در كتاب است » يعنى ثبت است در لوح محفوظ پيش از آفرينش مردم « تا اندوه نخوريد بر آنچه از دست داديد » يعنى اين كار را كرديم تا غم نخوريد بر آنچه از نعمت دنيا از دست شما رفته « و شاد نشويد بدان چه شما را آمده » يعنى بدان چه خدا بشما داده ، و آنچه باعث اينست كه در هر دو جا اندوه و شادى نباشد اينست كه چون كسى بداند خدا تعالى ضامن است كه عوض از دست رفته را در آخرت بدهد نشايد كه بر آن غم خورد ، و چون بداند كه بدان نعمتى كه رسيده بايد شكر كند و حقوق واجبهاش بپردازد نشايد كه بدان شاد شود بعلاوه چون بداند كه چيزى از آن نماند نشايد كه بدان همت ورزد و بايد كه بامر آخرت پردازد كه پاينده است و نابود نشود ( ج 9