بودنيها يا آنكه بهستى درآئيد بنا بر اينكه خلقت پيش اندازهگيرى و پايه بندى و گزارش بوده يا معنى آمدن آسمان پديد شدن او است و آمدن زمين كشش آن يا آنكه هر كدام هر چه را از شما خواستم زاده شود برآريد و مؤيد اين معنى است قرائت « آتيا » از مؤاتات يعنى بسازيد هر كدام با ديگرى در آنچه از شماها خواستم « بدلخواه يا ناخواه » و بخواهيد يا نخواهيد ، يا مقصود اظهار كمال قدرت است كه بايد خواست او انجام شود نه حقيقت طوع و كراهت آنها ، از اينجاست كه « گفتند آمديم بدلخواه » يعنى فرمانبردار و اظهر آنست كه منظور اثر پذيرى آنها است از نيروى وى بمانند فرمانى مطاع و پذيرش شده چون فرمودهء او « باش پس مىباشد » و آنچه گفتهاند كه بدانها سخن گفت و نيروى پاسخ داد بنا بر معنى اول و آخرى تصور مىشود . طبرسى در مجمع البيان ( ج 9 ص 6 ) گويد : ابن عباس گفته : آسمان خورشيد و ماه و اخترانش را آورد و زمين جويها و درختان و ميوههايش را و سخنى در ميان نبوده و پاسخى به زبان نيامده و خدا قدرت و سرعت آفرينش خود را بدين تعبير آسان نموده كه توقف و درنگى نداشته و چون فرمان و پذيرشى انجام گرفته و آن چون گفتار او است « همانا فرمانش هنگام خواست چيزى اينست كه ميگويد باش و مىباشد » و تعبير به « طائعين » كه جمع مذكر عاقل است باعتبار ضم ذوى العقول يا موافقت با لفظ خطابست « و همه در چرخ شناورند » .
«
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ
- آفريدشان هفت آسمان » بيضاوى گفته : يعنى بىنقشه و محكم آنها را آفريد . . .
« در دو روز » روز پنجشنبه آسمانها را آفريد و روز جمعه خورشيد و ماه و ستارهها را « و وحى كرد در هر آسمانى فرمان خود را » به كار پردازى او تا آنجا كه از او آيد كه او را بدان واداشت به اختيار يا بطبع كار ، و گفتهاند : وحى او باهل آن بوده بفرمانهايش « و آراستيم آسمان نزديكتر را به چراغها » زيرا همه اختران بر آن بدرخشند « و نگهبانى » از هر آفت دارند و اين خاص آسمان نزديكتر است كه