را با چشمههاى جوشان برآورد و هم چراگاهش را و كوهها را لنگرش كرد « و بهره شما و چهارپايانتان ساخت » تا خود و بهائمتان از آن بهرهمند شويد .
14 - « آنكه آفريد و درست آفريد » كه براى او ساخت هر چه در زندگى بدان نياز دارد و بايدش « و آنكه اندازه كرد » جنس همه چيز را و نوع آن را و شخصيت و مقدار و اوصاف و كار و عمر آنها را « پس رهبرى كرد » آنها را به كار خود بطبع و منش يا اختيار و كنش بآفريدن ميل و الهام و نصب دليل و فرود آوردن آيات .
رفع شبهه :
ملحدى ايراد تناقض گرفته ميان آيات سوره بقره و السجده با آيات سوره النازعات چون كه پنداشته اولى دلالت دارد كه آفرينش زمين پيش از آسمانست و دومى بر عكس و از آن چند جواب داده شده :
1 - مايه زمين پيش از آسمان بوده ولى كشش و پهناوريش پس از آن و اينجا دو اشكال شده يكى آنكه زمين جسمى است بزرگ و ممكن نيست مايه آن از كشش آن جدا شود و اگر كشش آن پس آفرينش آسمان بوده خلقش هم بدنبال آن بوده و دوم اينكه آيه اولى دلالت دارد بر اينكه خلق زمين و هر چه در آنست پيش از خلق آسمان است و خلق اشياء زمين بناچار پس از كشش آنست .
از اشكال اول بمنع امتناع انفكاك جواب دادهاند و از دوم باينكه قول خدا تعالى « و زمين را پس از آن كشش داد » دلالت دارد بر تقدم خلق آسمان بر كشش زمين و دلالت ندارد بر تقدم تسويه آسمان بر كشش زمين پس مىشود كه تسويه آسمان پس از كشش زمين باشد و كشش زمين پس از تسويه آسمان و منافات نباشد و ايراد مىشود كه آيه سوم دلالت دارد بر اينكه تسويهء آسمان مقدم است بر كشش زمين و آيه دوم دلالت دارد كه خلق زمين و هر چه در آنست مقدم است بر تسويه هفت آسمان و خلق آنچه در زمين پيش از كشش آن بعيد است و ممكن است جواب داد كه مقصود از خلق در آيه اول اندازهگيرى و نقشه آنست كه در عرف و لغت معروف است يا مقصود از خلق آنچه در زمين است خلق ماده آنها است مانند آنكه خلق زمين هم پيش از