تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 10

مساهمون:

ص١٠
زمان مشهورتريست و گر نه پيش از آفرينش آسمانها شب و روزى نبوده چنانچه يكى به ديگرى گويد روزى كه زادى مبارك بود و بسا كه در شب زاده است ولى با مقصودش مخالف نيست زيرا منظورش ظرف اين كار است ولى آنچه او گفته تكلفى است دور از فهم و آنچه ما گفتيم بتعبير آيه كريمه نزديكتر است و با مقصود قرآن موافقتر و به زودى معناى عرش و استواى بر عرش بيان مىشود . 5 - « و عرش او بر آب بود » بيضاوى گفته ( ج 2 آيه 7 سوره هود ) يعنى چيزى ميان عرش او و آب فاصله نبود نه اينكه عرش بر روى آب بود و آن را دليل بر امكان خلأ دانسته و بر اينكه نخست حادث پس از عرش آب است از اجرام اين جهان و گفته شده آب بر دوش باد بوده و خدا آن را بهتر داند پايان . طبرسى گفته اين آيه دليل است بر اينكه عرش و آب پيش از آسمانها و زمين بوده‌اند و آب به نيروى خدا بىقرارگاه بوده و اين خود بزرگترين عبرت است براى منكر آن و گفته‌اند عرش بمعنى ساختمانست يعنى ساختمان آفرينش او بر پايه و مايهء آب بوده كه بديعتر و شگفت‌انگيزتر است چنانچه يعرشون در «
مِمَّا يَعْرِشُونَ
» بمعنى ساختمان ميكنند آمده ( ج 5 سوره هود مجمع البيان ) . رازى در تفسيرش گفته : كعب گفته : خداى تعالى يك دانه ياقوت سبز آفريد و بهيبت بر آن نگريد و آن آبى شد كه بر خود لرزيد و باد را آفريد و آب را بر دوشش نهاد و سپس عرش را بر آن استوار كرد ، ابو بكر اصم گفته : عرش او بر آبست چنانست كه گويند آسمان بر زمين است و مقصود اين نيست كه يكى بر ديگرى چسبيده است و هر گونه بوده دليل است بر اينكه عرش و آب پيش از سماوات و ارض بوده‌اند . معتزله گفته‌اند اين دليل است بر اينكه فرشته‌ها پيش از آفرينش آسمان و زمين بوده‌اند زيرا نشايد كه آنها را آفريند و كسى نباشد كه از آنها بهره‌مند شود پايان . و در برخى اخبار است كه مقصود از اين جمله اينست كه دانش و كيش خود را بدوش آب نهاده و كسى كه قائل به هيولا است كلمه آب را بهيولا تعبير كرده ( ج 5 ص 57 در تفسير سوره هود ) .