شوند و رشتهء ناقصه پايان يافته و آن ديگر بر او افزونست به اندازه متناهى و بناچار متناهى است .
و اعتراض شده بر اين دليل به نقض بمراتب عدد كه نامتناهى است و باجزاء جسم كه نامتناهى قابل تقسيم است و بمانند لزوم لزوم و پى در پى لزوم و نظائرشان كه اين دليل در آنها هم مىآيد .
جواب ، نامتناهى بىتوقف به همه افرادش در خارج وجود ندارد ، زيرا وجود نامتناهى محال است ، و عدم توقف فرضى است كه آن را نامتناهى كرده و اگر همه افرادش تحقق يابند و لو نامتناهى ، توقف كند چيزى كه فرض كرديم توقف پذير نيست و لازم آيد كه در اجزاء جسم و مراتب عدد به جائى رسيم كه فوق آن تصور نشود ، و اين خلاف بديهه است ، بلكه مفهوم مجموع با مفهوم لا يقف منافات دارد ، چنانچه در جاى خود ثابت كردند ، و با اثبات اين مطلب بايد گفت بسا كه وجود همه افراد عدد و مانند آن چه در خارج و چه در ذهن محال است ، آرى بعنوان كلى عدد غير متناهى در ذهن مىآيد ولى مشمول اين برهان نميشود ، همانا اين نقض وارد است در صورت وجود همه مراتب نامتناهى عدد در واقع كه تحقق آن محال است .
و اگر نقض شود بتحقق آن در علم خدا جوابش اينست كه علم خدا مجهول الكنه است و در خور فهم نيست و مخالف با علم ما است و اين نقض وارد است اگر برهان با همه شرائط به منظور علم خدا باشد و اجراء آن از نظر علم الهى ممنوع است ، و در خبر سليمان مروزى در باره بداء اشارهاى بحل اين اشكال هست براى كسى كه بفهمد و در مجلد دوم و چهارم گذشت .
ب - اگر امور نامتناهى ممكن باشد ممكن است دو رشته منظم بوجود آيد كه يكانشان همه در برابر هم باشند تا آخر تقرير گذشته ، و اين تقرير در نامتناهى نامرتب هم جاريست ولى در مرتب منظم روشنتر است . و منع امكان ذاتى مكابره است و چگونه هوشمند ترديد كند در اينكه تواناى بر ايجاد آن در نخست توانا است كه آن را بار ديگر مرتب و منطبق پديد سازد يا نامرتب را مرتب نمايد ، و انكارش زورگوئى
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 193
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٩٣