دومى پنج روز و پنج ثمن روز است و ما به التفاوت بيش از نه ساعت است پس بايد سرعت حركت خورشيد را نصف تفاوت ميان دو سال فرض كرد تا درست باشد و در اين صورت هيچ كدام به شصت تمام نميرسند بلكه در حدود پنج ساعت كمتر ميشوند و آن سهل است زيرا با اطلاق شصت روز در عرف منافات ندارد .
2 - سيصد و شصت روز حديث إخبار از يك واقعى است خواه خلق بمعنى ايجاد باشد يا تقدير و بر توجيه او يك امر فرضى صرف است كه واقعى ندارد اصلا .
3 - اگر مقصود از روزهاى بر كنار از روزهاى سال ، اين ايام اختلاف ميان سال شمسى و قمرى است چگونه تصور مىشود كه برخى براى زمين باشد و برخى براى آسمان چنانچه از بعضى آيات استفاده مىشود بلكه نهاية امر اين است كه دخالتى در نظام منظور از همه دارند .
4 - اين معنا براى اين ايام موافق هيچ كدام از رواياتى نميشود كه دلالت دارند بر تعيين هر روزى براى خلق يكى از مخلوقات نامبرده .
187 - در مجمع البيان نقل از تفسير عياشى بسندش از اشعب بن حاتم گفت ما در خراسان بوديم آنجا كه امام رضا عليه السّلام با فضل بن سهل و مامون در ايوان حيرى مرو گرد هم بودند سفره غذا گستردند و امام رضا فرمود : مردى از بنى اسرائيل در مدينه از من پرسيد روز پيشتر خلق شده يا شب ؟ شما چه داريد در جواب ؟ گفت :
سخن را بدور انداختند و جوابى نداشتند و فضل به امام رضا عليه السّلام گفت : بما خبر ده اصلحك اللَّه ، فرمود : بسيار خوب ، از قرآن بگويم يا از حساب ؟ فضل گفت : از حساب .
فرمود : اى فضل تو ميدانى كه طالع دنيا سرطانست در حالى كه كواكب در شرف خود بودند ، پس زحل در ميزان بوده ، و مشترى در سرطان و خورشيد در حمل ، و ماه در ثور و اين دلالت دارد كه خورشيد در حمل بود و در دهم درجه طالع در ميانه آسمان پس روز پيش از شب خلق شده ، و اما در قرآن هم خدا فرموده « نه خورشيد
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 162
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٦٢