سازد ، پايان .
6 - استدلال به آيه تمام نيست زيرا ممكن است مقصود از گفته خدا تعالى « شب پيشگير بر روز نيست » اين باشد كه از نظم مقرر خود تجاوز نميكند و بر روز پيشى نميگيرد بطورى كه نظم شبانه روزى مختل شود ، چنانچه خورشيد هم پيش از وقت مقرر خود طلوع نميكند تا نظم شب را بر هم زند ، و منظور توجه بنظم ثابت شبانه روز است نه بيان خلقت روز پيش از شب .
جواب در برابر تفسير امام كه مورد قبول آنان شد اين احتمال مردود است و از قبيل اجتهاد در برابر نص است .
7 - بنقل از سيوطى از ابن عباس حديثى گذشت كه شب پيش از روز خلق شده و از تورات همچنين نقل شده است و مخالف با اين حديث است .
جواب حديث ابن عباس معارض با كلام امام عليه السّلام نميشود و در برابر آن اعتبارى ندارد و نقل از تورات هم ثابت نيست و ثابت هم كه بشود بيشتر تورات تحريف شده و مورد اعتماد نيست ، و بسا جواب داده شده كه حدوث نور پس از ظلمت است و بظلمت بر نور پيش است ، ولى طالع خلق دنيا و كشش زمين سرطان بوده و در آن هنگام خورشيد در حمل بوده و حمل در درجه عاشر و ظهر بوده چنانچه امام عليه السّلام فرموده و آغاز كشش زمين ظهر بوده و بدين مناسبت نماز ظهر را نماز نخست گفتهاند و نماز ميانه روز ناميده شده نزد بيشتر علماء ، و طالع دنيا را همان طالع كشش زمين تفسير كردهاند براى آنكه خلق اصل زمين پيش از آسمان بوده ولى كشش آن بعد از خلق آسمان براى جمع ميان آيات ( پايان ) .
من گويم : ممكن است حمل حديث امام رضا ( ع ) بآغاز آفرينش كواكب سبعه چون روز با آن محقق شده و حاصل اينست كه آفرينش اجزاء جهان وقتى بوده كه سرطان نسبت به قبه زمين در افق مشرق بوده ، و چون بروج را از زير زمين پى در هم شماره كنى ، شش در زير زمين قرار دارد و سه بالا زمين و عاشر همان حمل مىشود كه بالاى سر قرار ميگيرد و چون خورشيد در شرف خود بود كه حمل است نسبت باكثر معموره روز بوده چنانچه دانستى ، پس در آغاز خلق در اكثر معموره كه مسكن
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 165
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٦٥