است پيش از گشودن آسمانها در جاى ديگر بودهاند . . . صف : ردهبندى گروهى است در يك خط مانند صف نماز وصف جنگ ، و ابو عبيده گفته : هر چه ميان آسمان و زمين است و دو طرفش بهم بسته نيست صف باشد و به اين معنا است قول خدا تعالى « و پرنده صف باشند ، 41 - النور » يعنى پرهاى خود را گشايند ، بهر دو وجه تفسير شده قول خدا تعالى « و الصافات صفا ، 1 - الصافات » « فرا نگيرد آنها را خواب ديدهها تا آخر اوصاف » ظاهر اختصاص اين اوصاف است به همين صنف ، و ممكن است توصيف اين صنف به همه آنها يا برخى از آنها براى اختصاص نباشد .
« و برخى امينان وحى اويند » اصل وحى ، القاء چيزيست به ديگرى نهانى و بمعنى كنايه و اشاره و رسالت هم آمده « و ألسنة هستند به رسولانش » يعنى رسولان به آنهايند چنانچه خدا تعالى فرموده « خدا برميگزيند از فرشتهها رسولانى ، 75 - الحج » « مختلفون بقضائه » يعنى بدان چه خواهد چنانچه در شب قدر و جز آن فرمانهاى او را برسانند . و امر او ، احكام او است يا امورى كه مقدر است ، چنانچه خدا فرموده « باذن پروردگارشان از هر امرى ، 14 - القدر » .
« و برخى نگهدار بندههاى اويند » بسا كه مقصود از آنها جز نگهبانانى باشند كه خدا آنها را در قرآن ياد كرده « و راستى كه بر شما نگهبانيست ، نويسندههاى ارجمند 10 - 11 - الانفطار » بلكه مقصود آنهايند كه خدا در اين آيه ياد آورده « از او است پيگردانى از پيش و پس كه نگه مىدارند او را بفرمان خدا ، 11 - الرعد » ممكنست مقصود در كلام امام نويسندههاى اعمال باشند يعنى حافظان كردار بندهها و بسا از برخى اخبار برآيد كه هر دو دسته يكى هستند ، دربانان بهشت سركاران بهشتند كه درها را ميگشايند و مىبندند و اصل آن خادمان و كعبه و بتخانه است « و برخى گامهاشان در ارضين سفلى است » در برخى نسخهها گامهاشان در زمين ثبت شده و آن روشنتر است و مقصود از ارضين هم تيكهها و بقعههاى زمين است ، يا اينكه در هفت طبقه زمين جاى قدم دارند . . .
« براى پروردگار خود صورت توهّم نكنند » غرض تقديس فرشتهها است از
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 132
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣٢