كه شياطين را به تير ميزنند و هوا را سوراخ ميكنند .
« سراج مستطير و قمر منير » گفته شده چون شب سايه زمين است و خورشيد آن را ميبرد چراغ خوانده مىشود - مستطير يعنى تابش پران و پراكنده و گفتهاند ضوء تابش ذاتى است و نور تابش مستعار چنانچه خدا سبحان گويد « اوست كه خورشيد را ضياء ساخته و ماه را نور - 5 - يونس » .
« در فلكى گردون » دليل بر حركت پائينتر يا بالاتر يا همه است ، نظر باينكه مقصود حركت شبانه روزى يا حركت خاصهء سيارات يا همه است . .
( فلك ) با حركت لام هر چيز گردانى است چون چرخريس ، به پستان گرد زن هم گفته شده « سقف روان و رقيم لرزان » رقيم نگاشته است و به نوشته گويند ابن اثير گفته :
از آنست حديث على رضى اللَّه عنه در وصف آسمان « سقف سائر و رقيم مائر » مقصود نگارش آسمانست با اختران ، لرزان : متحرك است و نه به آن معنى كه خدا فرموده « روزى كه بلرزد آسمان لرزيدنى 9 - الطور » اين دو عبارت نيز دلالت بر حركت آسمان دارند و مخالف حركت خود ستاره نيستند چنانچه ظاهر آيه است .
« سپس ميان آسمانهاى بلند را گشود و از هر جور فرشته پر كرد » ظاهرش اينست كه گشودن آسمانها پس از آفريدن خورشيد و ماه و بلكه پس از هفت ساختن و آفرينش اختران آنها است و بسا كه منظور ترتيب ذكرى باشد و ظاهر آنست كه گشادن آنها فاصله انداختن ميان آنها است و مؤيد برخى معانى آيه است ( در فتق سماوات ) چنانچه سابقا اشاره بدان كرديم و دليل است بر بطلان گفته فلاسفه در اينكه افلاك بهم چسبيدهاند و هوا و ديگر چيزها ميان آنها فاصله نيست .
( اطوار ) گوناگون خدا فرموده « و البته كه شما را گوناگون آفريده ، 14 - نوح » يك بار نطفه ، يك بار علقه ، يك بار مضغه ، و گفتهاند حالى بدنبال حالى ، و گفتهاند :
با اوصاف مختلف از توانگرى و بينوائى و افليجى و تندرستى ، و شايد معنى اخير انسب باشد .
و اگر آفرينش فرشتهها پيش از آسمانها باشد چنانچه ظاهر برخى اخبار آينده
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 131
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣١