خام خود بيرون نيايد وجامهء « فطرت ثاني » را در بر نكند به حقايق نمىرسد وچشم وگوش أو همان را خواهد ديد وشنيد كه جانوران مىبينند ومىشنوند .
* * * در آغاز ( مظهر اوّل از فن اوّل ) غايت وهدف حكمت وقرآن كريم را آموختن راه سفر طبيعي انساني وحركت وسير تكاملى بشر به سوى آخرت ووصول به خداوند ذي الكمال معرفى مىكند ؛ وأصول ومراحل عمدهء اين سفر را شش مرحله مىشمارد ، كه سه مرحلهء آن بسيار مهمتر از سه مرحلهء ديگر است .
سه مرحلهء مهم اين سير وسلوك عبارتند از : 1 - خداشناسى ( چونان هدفشناسى ) و 2 - شناخت مراحل ومنازل سفر ( چونان راهشناسى ) و 3 - شناخت معاد ( چونان شناخت مقصد ومنزل نهايى وپايان سفر ) . آن سه مرحلهء ديگر ، يكى پيامبرشناسى است ، ديگرى خطرشناسى راه وأخرى آداب سفر وزاد وراحله .
حكمت معروف به حكمت عملي در نزد فلاسفه را مىتوان همين مرحلهء أخير ( يعنى آداب زندگى در جهان مادي ) دانست كه گويى در فلسفهء مشائى هدف ، ولى در نگاه عرفانى نه هدف كه نوعي سفر وسواري بر قطار كاروان طبيعت است ؛ كه خود سه پايه ومرحله دارد : اوّل ، خودسازى وتربيت افراد كه اخلاق ناميده مىشود . دوم ، سازمانبخشى به خانواده ، كه هستهء اصلى وكوچكترين گروه در جامعه است وتدبير منزل نام دارد . سوم ، ادارهء جامعهء مدنى وسياسي ونهادهاى اجتماعي آنكه ، فقه وحقوق وقوانين ومقررات كوچك وبزرگ ديني يا غير ديني در اين بخش جاى مىگيرد وفلاسفه به آن علم سياست نام دادهاند .
ملا صدرا بر أساس روش خود - كه از علوم جزئيه مىگريزد وبه أمور ارضى وناسوتى نمىپردازد - از اين شش مقصد در اين كتاب ؛ به سه مرحله ومقصد مهمتر آن
المظاهر الإلهية في أسرار العلوم الكمالية — صفحة مقدمة 298
مساهمون: صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
صمقدمة ٢٩٨