تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المظاهر الإلهية في أسرار العلوم الكمالية — صفحة مقدمة 295

مساهمون:

صمقدمة ٢٩٥
سبب نگارش اين‌گونه كتب كوچك - مانند مظاهر وعرشيه - بسا نياز شديد واصرار برخى از شاگردان بوده ، يا اينكه مؤلف بر آن شده كه فهرست‌گونهء مباني وآراء خود را براي سهولت حفظ وآموزش شاگردان زودرس در كتب كوچكتر بنويسد ، يا به عللى ديگر . پرفسور هانرى كوربن معتقد است كه : « المظاهر گزارشى است از مجموع مطالب فلسفي وكلامي از زاويه حيات معنوي » . سبك نگارش اين كتب ، نيز از لحاظ مسائل ، تفاوتهايى دارد . مثلا مسائلي مانند « نبوّات ومنامات . . . » كه در برخى از كتب متقدم نيست در كتب متأخر - از جمله كتاب مظاهر - هست ، وهمان‌گونه كه پيش از اين گفتيم به قرآن وحديث توجه وتكيه‌اى بيشتر شده است ، گويى مقدمه‌اى است براي تفسير فلسفي قرآن واستخدام فلسفه براي آن .

مشخّصات خاص

اين كتاب را مىتوان يكى از بهترين كارهاى ملا صدرا شمرد ، نه بسبب انبوه مسائل فلسفي ، بلكه بسبب ظرافت وريزه‌كاريهايى كه در آن بكار رفته وزيبايى ودقّتى بيش از كتب بزرگتر در آن به چشم مىخورد . در عين اختصار ، يك دوره حكمت متعاليه وحكمت عرشيه وقدسية است . اگرچه بايد اعتراف كرد كه نوعي شتابزدگى نيز در آن ديده مىشود وشايد يكى از دلائل آن تسلط وحضور ذهن مؤلف دربارهء مباني مكتب خود مىباشد . همان‌گونه كه در كتاب وديباچه‌اش آمده ، اين كتاب داراى يك مقدمه ودو بخش ( وبتعبير خود كتاب : دو فنّ ) ويك خاتمه است ، وهريك از دو فن ( بخش ) به هشت فصل كوچكتر ( وبتعبير كتاب : هشت مظهر ) تقسيم شده كه ظاهرا اشاره به هشت درب بهشت مىباشد - ومعناى مظهر پيش از اين بيان شد .