در لابلاى اين مظهرهاى شانزدهگانه ، بخشهاى كوچكى مانند : توضيح ، تنبيه ، تبصره ، تحقيق ، لمعه ، اشراق ، تكمله ، كشف غطاء ، حكمة عرشية ، قاعده ، تتميم ونظائر آن آمده است ، كه بتناسب جاى آن ، گاهى براي تكميل وگاهى براي اشاره وآشناسازى خواننده به مكاشفات مؤلف است ، اگر در اين باره جوينده وحساس باشد .
وى در ديباچهء كتاب دربارهء تأليف كتاب وسبب وانگيزهء آن مىگويد كه برترين خوشبختيها وبالاترين درجهء سعادت انسان فراگرفتن دانشى است كه أو را به خداشناسى ومعادشناسى وانسانشناسى برساند ؛ وترك آن با وجود استعداد وامكان تحصيل ، بالاترين بدبختيهاست .
از طرفي فرا گرفتن آنهمه معارف در اين عمر كوتاه ميسر نيست ؛ از اين رو است كه وى كتاب المظاهر الإلهية را ساخته تا كساني كه از فلسفه بهرهاى دارند وبدنبال بحث وجدل نيستند ومعنويت وحال را مىجويند از آن يارى وكمك بگيرند ويك دورهء كوتاه حكمت راستين را بدست آوردند . أو از اين رو نام كتاب را « مظاهر » ومحل تجليات حق تعالى وتقدس گذاشته است كه جلوهء حقيقت وكمال و « علوم كمالية » در آن خودنمايى مىكند .
كساني كه با حكمت اشراق آشنايند زود به شباهت نزديك آن با كتب اشراقي پىمىبرند . آغاز ديباچهء آنكه ، با « سبحانك اللهم يا مفيض الجود والوجود . . . » آغاز مىشود ، بىشباهت به نيايش سهروردى نيست ( كه در عيون الأنباء آمده است ) آنجا كه مىگويد :
اللّهم يا قائم الوجود وفائض الجود ومنزل البركات ومنتهى الرغبات ، منوّر النور ومدبّر الأمور ، واهب حياة العالمين ؛ أمددنا بنورك ووفّقنا لمرضاتك وألهمنا رشدك وطهّرنا من رجس الظلمات وخلّصنا من غسق
المظاهر الإلهية في أسرار العلوم الكمالية — صفحة مقدمة 296
مساهمون: صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
صمقدمة ٢٩٦