اخروى و معاد را شامل گردد . و چه بسا كه دستيابى علم تفسير به اين قلمرو گسترده سبب شود تا مفسّران بهتر بتوانند امتداد و عمق « پديدهء قرآن » را نظاره كنند .
بر قرآن لازم بود ، هنگام وارد كردن انديشهء مذهبى و مفاهيم توحيديش در زبان عرب پا از حد و مرزهاى سنّتى و كلاسيك ادبيّات جاهليّت فراتر گذارد . در حقيقت قرآن با دگرگون كردن وسايل فنّى بيان ، انقلابى بزرگ در ادبيّات عرب بهوجود آورد . به عبارت ديگر از طرفى « جملهء موزون » را در جاى « بيتى آهنگين » قرار داد و از طرف ديگر انديشهاى جديد همراه با مفاهيم و موضوعات نو مطرح ساخت ، تا افكار جاهلى عرب را به جريان فكر توحيد پيوند دهد .
مضافاً بر آنكه اين مفاهيم تنها در آيات قرآن شرح داده نشده بلكه قرآن اين مفاهيم را هضم كرده و آن را تجسّم بخشيده و با تغييرى كه درآن مفاهيم بهوجود آورده آنها را با سطح فكر اعراب جاهلى هماهنگ ساخته است .
يكى از اين مفاهيم ، مضمون انجيلى « مُلك الله « 1 » » مىباشد . حال بايد ديد كه آيا اين مضمون در قرآن با همان تعبير آمده است يا نه ؟ قرآن اين عبارت را با همان حروف در مفاهيم خود جاى نداده بلكه در قالب شكلى جديد ، اصالت اسلامى به آن بخشيده است . زيرا كلمهء «
Royaume
» ، مترادف آن در عربى ( ملك ) مىباشد كه در قرآن در شكل « ايّام « 2 » » تبلور يافته است .
بدينگونه قرآن مانع هرگونه اشتباهى مىگردد كه ممكن است از راه ترادف بين الفاظ ( مملكت « 3 » و ملك « 4 » و مُلك ) رخ دهد .
نمونهء ديگر از اين قبيل لفظ « كون « 5 » » بوده كه با مضمونى كه در انجيل دارد تغيير فراوانى پيدا كرده است .
بنابراين قرآن ، بدون هيچ ترديدى ، موفّق به ساختن مفهومى به نام « ايّام الله « 6 » » گشته كه حتّى ماهرترين مترجمين از احاطهء برآن ناتوان وعاجزند .
بدين ترتيب مىتوان ، اين ملاحظات را دربارهء همهء مفاهيم انجيلى ديگرى كه به
هامش
( 1 )Royoume de Dieu( 2 ) . لفظ « ايّام » در اين آيه از سورهء ابراهيم آمده است :« لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ».
( 3 )Rouaume( 4 )Dommain( 5 )Creaion( 6 ) . مقصود از « ايّام الله » آگاهى فرد مؤمن است بر اينكه حقّ صاحب روزى است كه در آن روز ( در قلمرو حكومت خويش ) و با قيام ملك و فرمانش ، به پيروزى دست مىيابد . « ع . ش »