افراد لشكرش تحميل مىكرد . اين همان راهپيمايى عظيم و حيرتآورى بود كه به « دينيه « 1 » » نقّاش ، الهام بخش تابلوى جاويدانى گرديد كه در آن نبوغ اين نقّاش آفرينشگر صحرا با روحى مؤمن و سوزنده پيوند خوده است .
محمّد ( ص ) به اعتبار آنكه « پيامبر » است ، پيوسته در سلوك شخص حقيقى خود گام برمىداشت . او ساعات بسيارى از شب را به انجام نوافل مىگذراند ، امّا با اين وجود هيچوقت اصحاب خود را بر انجام چنين عباداتى مجبور نمىساخت .
او با آنكه « رهبر » بود هيچگاه خود را بر اصحابش برترى نمىداد ، بلكه سلوك شخصى محمّد ( ص ) حد و مرز توان بشرى را در نظر آنان جلوهگر مىساخت . ياران وى در مدينه بناى اوّلين مسجد را كه بر « اساس تقوا و خشنودى الهى » پايهريزى مىگشته بنامىنهادند « 2 » ، پيامبر ( ص ) نيز همچون ديگر اصحابش سنگها را بر دوش مىكشيد . هر كدام از آنها يك سنگ بر دوش مىگرفت و در اين ميان محمّد ( ص ) به يكى از اصحاب مؤمنش - عمّار ياسر « 3 » - نظر نمود كه هر بار دو سنگ بر دوش خود مىگذاشت ! پيامبر ( ص ) براى تشويق عمّار او را خطاب كرده فرمود : « براى همهء اينان يك اجر و براى تو دو اجر خواهد بود « 4 » » .
ساير موقعيّتها ، اينچنين به او فرصت مىداد تا صحابهء خود را دلگرمى داده و در بسيارى از موقعيّتها فرصت مىيافت تا ياران خويش را تشجيع نموده و به آنان تعليم و آموزش دهد .
او نمىخواست از چيزى غفلت ورزد تا مبادا صفا واخلاص اصحابش را لكّهدار نموده ، و يا تلاشهاى آنان را خدشهدار كند . او در مقابل كجرويها ايستادگى مىكرد ، مخصوصاً اگر اين اشتباهات در پيشبرد رسالت او همچون معجزهاى تلقّى مىشد . به نظر مىرسيد كه او در تلاش آن بود تا اذهان يارانش را از « معجزههاى معمولى » كه تنها برانگيزندهء احساسات زودگذرند ، دور نگهدارد .
هامش
( 1 )Dine( 2 ) . نخستين مسجدى كه بر فرمان رسول خدا ( ص ) در مدينه ساخته شد ، مسجد « قبا » بود و بدين مناسبت اين آيهء شريفه نازل گرديد« لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ. . . الخ » سورهء توبه / آيهء 108 . . . / مترجم /
( 3 ) . عمّار فرزند مردى به نام ياسر و زنى به نام سميّه از بردگان قريش بود . پدر و مادر وى نخستين شهداى اسلام بشمار مىآيند كه به خاطر ايمان به اسلام مورد شكنجههاى فراوان واقع شدند و سرانجام به شهادت رسيدند . عمّار خود تا دورهء خلافت على ( ع ) زنده بود و در جنگ صفّين ، با آنكه بينايى خود را از دست داده بود و حدود نود سال داشت در ركاب على ( ع ) به جنگ معاويه آمد و در همان جنگ شربت شهادت نوشيد . پيامبر دربارهء وى فرموده بود كه عمّار را فئه باغيه ( گروه سركش ) از پاى در خواهند آورد . / مترجم /
( 4 ) . الروض الانف / ج 2 / صفحهء 13 : للناس اجر و لك اجران .