مرتبهء سيوم مواساتست ؛ وآن بذل مال بود در معاونت ياران ودوستان وشركت دادن ايشان در هر چه بدو مخصوص بود از أموال ، بر وجهي كه جانب خود را در اختصاص بدان هيچ رجحان ننهد .
پس كرم ؛ وآن إنفاق مالست به سهولت وطيب نفس در أمور عظام ومقاصد عالي ، قال أمير المؤمنين - عليه السّلام - : بالإفضال تعظم الأقدار « 1 » .
بعد از آن بذل ؛ وآن سرور نفس است به إعطاء مال .
وأشرف اين خصال وأعزّ اين أنواع ايثارست ؛ وآن بذل مال بود با وجود احتياج بدان .
قال اللّه - تعالى - :
يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ
« 2 » . وقال :
وَيُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً
« 3 » واين خصلت نزد أهل فتوّت برترين مراتب سخاست وذروه عليا وأحسن الحسنى كه بدان تفاضل أقدار وتفاوت أقدام ايشان پيدا گردد وتقدّم وتفوّق ايشان بر يكديگر بدان بود ، ومحك جوانمردان در وقت امتحان ومعيار جوهر وقدر ايشانست كه بدان مدّعى از صادق ومحق از مبطل ممتاز گردد . وهيچ دليل بر تجرّد نفس از آن قوىتر نبود چه با وجود تعلّق ومحبّت مال ، ايثار ممكن نگردد . واز اين جهت تمامت خصايص را در جنب آن حقير شمرند وهمه را بىآن زيادت وزنى ننهند ، وآن را بر همه راجح دانند وصاحب آن را عزيز ومكرّم وبر اخوان مقدّم دارند ، وسلف آن را نيكو ورزيدهاند وقدر آن عظيم دانسته .
از حذيفهء عدوى روايت است كه « مرا عمّى بود روز حرب يرموك « 4 » وى را نيافتم .
قدرى آب برداشتم وبه طلب أو برخاستم ، گفتم اگر اندك رمقى از وى باقي باشد ، آبى
هامش
( 1 ) . بنگريد : نهج البلاغة حكمت 224 ص 508 . ومزيد فائده را بنگريد : شرح فيض الاسلام ص 1157 . شرح كبير ابن ميثم ج 5 ص 354 . شرح ابن أبي الحديد ج 19 ص 48 . شرح امام محمّد عبده ج 2 ص 194 . شرح خوئى ج 21 ص 292 .
( 2 ) . قسمتى است از كريمهء 9 الحشر .
( 3 ) . كريمهء 8 الانسان .
( 4 ) . سرزمينى است در ناحيهء شام [ بنگريد : معجم البلدان ج 5 ص 434 ستون اوّل . مراصد الاطّلاع ج 3 ص 1477 . ] كه در سال سيزدهم هجرى در آن جنگى ميان مسلمين وروميان روى داد . تفصيل اين واقعه در بسيارى از مصادر تاريخي آمده است . نمونه را بنگريد : تاريخ طبري ج 3 ص 394 . الكامل ج 2 ص 410 .