حق ، نيازمند نگردد وأو به آزمندى منسوب شود ، وچون تجمّل نمايد قسم مقدّر بدو رسد وآسوده ومحمود ونيكو نام بماند .
ودر قناعت از انتظام ناگزير بود . وآن تقدير أمور وترتيب أسبابست بحسب مصالح .
قال أمير المؤمنين على - عليه السّلام - : كن مقدّرا ولا تكن مقتّرا « 1 » ، يعنى : خرج باندازه كن ولكن تنگ باز مگير .
ونهايت قناعت حريّت باشد ، وآن اكتساب مالست بىمهانت ومذلّت وإنفاق آن در مصارف جميل بىريا ومنّت . وحريّت ، سرمايه فتوّت وعنوان مروّتست وشمسهء منطقهء خدمت وواسطهء قلادهء خصال عفّت ، وفصّ خاتم أخوّت وأساس وبنيان اين طريقت .
وجوانمرد آنست كه شهوت را تعبّد روا ندارد ودر طلب لذّت هيچ كس را تذلّل ننمايد ونفس شريف را به طعمه ولقمه نفروشد وجامهء دناءت وخساست نپوشد ودر طلب حطام دنيا بجان نكوشد ودر قيد وبند هوى أسير نباشد وجهت آرزوى نفس وهوى حقير نگردد ، وبه دادهء حق خرسندى گزيند وبه جستن چيزى كه نصيبهء أو نيست ، آب روى خود نريزد وبر حظوظ ديگران حسد نبرد وبه لذّت بطن وفرج گرفتار نشود وبه جمع ومنع مال در وبال نيفتد ومطيع ومنقاد شحّ نفس نگردد ، چه پرستندهء نفس از رجوليّت بغايت دور باشد وبه خنوثت وأنوثت منسوب .
وحريّت به مروّت منتهى شود ؛ واز لوازم مروّت ، ترك لذّتست واستغناء نفس از خلق ويأس از هر چه در دست ايشانست ومحافظت آب روى وبذل آنچه در ترك بذل آن شئ لاحق گردد ، ودر انقباض از آن عارى لازم آيد .
حق - جلّ وعلا - داوود نبي را - عليه السّلام - وحى فرستاد كه : داوود ! صحبت مدار جز با كسى كه در دين ومروّت بكمال باشد « 2 » . وكمال مروّت در سخاست كه نهايت صفت عفّت وغايت آنست . وحقّ ، موفّق ويار جوانمردانست . - واللّه أعلم ! - .
هامش
( 1 ) . بنگريد : نهج البلاغة حكمت 33 ص 474 . ومزيد فائده را بنگريد : شرح فيض الاسلام ص 1903 . شرح امام محمّد عبده ج 2 ص 151 . شرح ابن ميثم بحراني ج 5 ص 259 . شرح ابن أبي الحديد ج 18 ص 150 . شرح خوئي ج 21 ص 67 .
( 2 ) . مأخذ اين حديث قدسي را در ميانهء آثار فريقين نيافتم .