كائنات كنند معلوم شود كه هر چه شر بآن « 1 » نسبت مىكنند براي أمرى عدمي است ، پس بحسب ذات در همه چيز « 2 » نفع است وتحريم از اين جهت بهيچ يك « 3 » متعلّق نشود .
امّا بحسب « 4 » محالّ ، حكم بر سه قسم بود :
[ 1 ] : قسمي آنكه در هر « 5 » محل خير از أو ظاهر « 6 » شود « 7 » - چون علم ومعرفت وغذاى ناگزير - واين مطلقا حلال بود « 8 » ، شرعا وعقلا ؛ [ 2 ] : وقسمي آنكه در هر « 9 » محل شر ازو ظاهر « 10 » گردد « 11 » - چون رذائل « 12 » اخلاق وستم مطلق - واين « 13 » مطلقا حرام بود ، شرعا وعقلا ؛ [ 3 ] : وقسمي آنكه در بعضي موجب خير گردد ودر بعضي مقتضى شر ، ومراد بخير وشر درين موضع كمال و « 14 » نقصان دين ودنيا بود ، تا قسمت بتطويل نينجامد « 15 » .
واين دو قسم باز بر دو نوع است « 16 » :
[ 1 ] : نوعي آنك / 3 -
Db
/ در بيشتر محالّ مصدر خير گردد ، [ 2 ] : وديگرى « 17 » آنك در أكثر منشأ شر شود « 18 » .
نوع اوّل بر خاص وعام حلال بود اگر ضروري بود « 19 » - چون غذاى معتاد - و « 20 » اگر غير ضروري بود « 21 » - چون لطائف أغذيه وأشربه - ؛ ونوع دوّم [ 1 ] : يا در آن محل كه منشأ خير است منفعتش ضروري بود ، [ 2 ] : يا نه ؛ اگر بود [ الف ] : يا شرعا بر همه حلال « 22 » بود وعقلا تمييز بايد كرد « 23 » ودر محلّ خود و « 24 » بقدر خود بكار داشت - چون أدويهء
هامش
( 1 ) . م : به أو
( 2 ) . م : خير
( 3 ) . م : - يك
( 4 ) . م : بر حسب
( 5 ) . م : - محل
( 6 ) . د : صادر
( 7 ) . م : +
و ( 8 ) . م : باشد
( 9 ) . م : - هر
( 10 ) . د : صادر
( 11 ) . م : +
و ( 12 ) . م : زوائل
( 13 ) . م : آن
( 14 ) . م : -
و ( 15 ) . م : - تا قسمت . . . نينجامد .
( 16 ) . م : بود
( 17 ) . م : ديگر
( 18 ) . م : +
و ( 19 ) . م : باشد
( 20 ) . د : -
و ( 21 ) . م : - بود
( 22 ) . م : حال
( 23 ) . م : وعقل را تمييز بايد
( 24 ) . د :
و