ثابت شدندى
فَتَعالَى
« 1 »
اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
« 2 » ، قال أمير المؤمنين عليّ « 3 » - عليه السّلام - :
أوّل الدّين معرفته وكمال معرفته « 4 » التصديق به وكمال التصديق به « 5 » توحيده وكمال توحيده الإخلاص له وكمال الاخلاص له نفى الصّفات عنه لشهادة كلّ صفة انّها غير الموصوف وشهادة كل موصوف انه غير الصّفة فمن وصف اللّه - تعالى « 6 » - فقد قرنه ومن قرنه فقد ثنّاه ومن ثنّاه فقد جزّأه « 7 » . پس صفات يا [ 1 ] : سلبى باشد « 8 » - چون تقدّس وتجرّد وفردانيّت ووحدانيّت - ، / 10 -
NB
/ يا [ 2 ] : إضافات - چون أوّليّت وآخريّت وظاهريّت وباطنيّت - ، يا [ 3 ] : اضافيّات ، واين قسم يا ( الف ) : موقوف بود بر وجود غير - چون خلّاقى ورزاقى - ، ( ب ) : يا نبود - چون علم وقدرت - . وهمه اعتبارات محضاند كه عقل قاصر از ادراك كنه حقيقت « 9 » وعاجز از بلوغ غايت ، به حسب نظر حسير « 10 » وفهم كليل خويش مىيابد از نسبت اشراف « 11 » أمور متضاد با أو يا نسبت أو با أشياء بر أحسن وجوه « 12 »
وَلا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً
« 13 » ؛ واين معنى توحيد بيانى است در اين مقام .
وامّا عيانى در اين باب چنان بود كه بنده به خروج از غشاوات صفات خويش وبروز از سجف ظلمات وأنوار وانسلاخ از لباس اختيار وانقشاع از « 14 » غمام مدركات وانصلات خيال « 15 » از نيام عزمات ، در فضاى أنوار عظمت وكبريا حيران شود ودر تحت قهر
هامش
( 1 ) . چ : فتعالى
( 2 ) . قسمتى است از كريمهء 190 الأعراف .
( 3 ) . ش : - على
( 4 ) . چ : المعرفته
( 5 ) . از آنجا كه مصحّحين محترم چاپ اوّل اين كتاب در مجموعه رسائل فارسي ، دفتر سوّم - انتشارات بنياد پژوهشهاى اسلامى ، آستان قدس رضوى ، عليه وعلى آبائه آلاف التحية والثناء - بهنگام تصحيح نسخه ديگرى را أصل قرار دادهاند ، روايت را بگونهاى ديگر نقل نمودهاند ، اختلاف آن روايت با روايت فعلى در پاورقى شماره 4 منعكس شده است . لازم بذكر است كه صورت روايت در نسخه [ ن ] نيز مانند صورتي است كه مصححين مارّ الذكر ثبت نمودهاند .
( 6 ) . ن : سبحانه
( 7 ) . دربارهء مأخذ اين حديث پيش از اين سخن داشتهايم . بنگريد : ص 271 .
( 8 ) . ن : باشند
( 9 ) . ن + آن
( 10 ) . مأخوذ از مباركه 4 سوره ملك كه در چند سطر آينده مورد استشهاد واقع مىشود .
( 11 ) . ش : اشرف
( 12 ) . ن : وجود
( 13 ) . قسمتى است از كريمهء 110 طه .
( 14 ) . ن : - از
( 15 ) . ن ، ش ، د : - خيال