تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 297

مساهمون:

ص٢٩٧
* آيا مشهور قائل به حجيّت قول لغوى هستند ؟ بله ، آن هم از باب ظن خاص * امارات ظنى بر چند قسم‌اند و كاربرد هريك در چه مسأله‌اى است ؟ بر دو قسم است . الف : قسمى از اين امارات براى تعيين و تشخيص مراد متكلم و تشخيص اراده حقيقت از مجاز مورد عمل قرار مىگيرند كه در ابتداى بحث ظن روى آنها بحث شد . ب : و قسمى ديگر از اين امارات جهت تعيين وضع الفاظ و تشخيص ظواهر به كار گرفته مىشوند كه شرح آن در اين مبحث خواهد گذشت . * انما الكلام در اين مبحث چيست ؟ در اعتبار ظن به ظهوراتى است كه ناشى مىشوند از ظن به وضع لغوى يا ظن بوجود قرينه معتبرى . * مرادتان را از ظن به ظهوراتى كه ناشى مىشوند از ظن به وضع لغوى با ذكر مثال روشن كنيد ؟ فى المثل : پس از ظن به اينكه لفظ ( صعيد ) در لغت عرب به معناى ( تراب خالص ) است هنگام برخورد با آيه شريفه :
فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً *
ظن پيدا مىكنيم كه ظهور در معناى تراب خالص دارد ، هرچند احتمال معنا يا معانى ديگرى هم در آن برود . لكن پس از اثبات حجيت ظن ناشى از قول لغوى اين احتمال و يا احتمالات ديگر ملغى شده مورد توجه قرار نمىگيرد . * مراد از ظن به ظهوراتى كه ناشى از ظن بوجود قرينه مىباشند چيست ؟ فى المثل : بعد از اينكه به واسطهء ظن فهميديم كه ( صيغه امر ) آنجا كه در مقام رفع حظر واقع مىشود نفس وقوعش در اين مقام ، قرينه ظنيه است بر اراده مجرد رفع حظر و دلالتى بر وجوب و يا استحباب ندارد ، ناگزير هنگام برخورد با شريفه
فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ،
لفظ ( قاتلوا ) را بر نفس اباحه و جواز حمل مىكنيم . * مراد از عبارت ( و لظن الحاصل هنا يرجع الى الظن بالوضع اللغوى او . . . ) چيست ؟ اين است كه : در اين مقام سخن از حجيت ظنى است كه منشا حصول آن يا ظن به وضع لغوى است و يا ظن به فهم و ادراك عرفى . * مراد از عبارت ( و الاوفق بالقواعد عدم حجية لظن . . . ) چيست ؟ بيان مقتضاى اصل و قاعده است مبنى بر اينكه : ظن به ظهور حجت نمىباشد .