در عمل به ظنّ وجود دارد واجب باشد ، در حالى كه عقل ، دفع ضرر محتمل را لازم نمىداند .
* بهنظر شيخ وجه اقرب بودن ظنّ چيست ؟
اين است كه : ظنّ اماره است و تمام امارات طريق در نشان دادن واقع هستند ، منتها برخى معتبرند و برخى دليلى بر اعتبار و حجّيّتشان وجود ندارد .
به عبارت ديگر :
ظنّ نسبت به واقع ، داراى عنوان طريقيّت و اماره بودن است و حال آنكه اصل چنين نيست .
* آيا قضاوت فوق از جانب شيخ پيرامون ظنّ و اصل درست است ؟
خير ، زيرا اصول لفظيه نيز اماره هستند و حجيّت آنها به ارتكاز اهل عرف و بناى اهل محاوره ثابت شده است ، بر خلاف ظن غير معتبر كه فاقد حجيّت است .
بنابراين : ظنّ نمىتواند از اصل نسبت به واقع اقرب باشد .
* امّا اصول عمليّه نظرى به واقع ندارند تا طريق و اماره واقع شوند ؟
بله ، درست است و چون اين اصول نظرى به واقع ندارند نمىتوان در مقام سنجش ظنّ را از آنها اقرب دانست .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٠