عبرى است . و از لغت عبرى به لغت عربى نيز نقل كردهاند . و اين كتاب را سه نسخهء مختلف است : يكى از آن بدست بعضى يهود است ، چنان كه ربّانيان زفرّانيان . و نسخهء دوم بدست سامريان است . و نسخهء سوم بدست نصارى و بدست اكثر يهود است ؛ و اين نسخه را تورات سبعين خوانند ؛ به سبب آنكه هفتاد حبر بر اين نسخه اتفاق كردهاند .
و انجيل نام كتابى است كه بر مهتر عيسى - عليه السلام - نازل شده است . و آن به لغت سريانى است ، و از لغت سريانى به لغت عربى نيز نقل كردهاند . و اين كتاب را چهار نسخهء مختلف است ؛ و مشهور و معتبرترين اين نسخهها انجيل يوحنّا است . و معنى يوحنّا به لغت يونانى « يحيى » است . و اين يحيى از جملهء حواريان است نه يحياى پيغامبر - عليه السلام .
و چنان كه قرآن را سورت است ، تورات را سفر است و انجيل را صحاح است ، و جزء مشترك است . و اضافت تورات به سبعين و اضافت انجيل به يوحنّا از قبيل اضافت مصحف به ابن مسعود و به ابىّ بن كعب است . امّا زبور و ديگر كتب سماويه دير باشد كه نايافت است .
و چون نبوّت محمّد - صلّى الله عليه [ و آله ] و سلّم - به براهين ثابت شد ، پس بدان كه فلاسفه و دهريّه و براهمه و يهود و نصارى و مجوس ، رسالت او را - عليه السلام - منكرند . و دلايل فلاسفه و دهريّه و براهمه و اجوبهء آن دلايل در فصل بيان مطلق نبوّت ذكر كرده شده است .
و تمسّك يهود بر انكار رسالت او - عليه السلام - به دو وجه است :
وجه أوّل آن است كه : نبوّت محمّد - عليه السلام - موقوف بر جواز نسخ است ، و نسخ محال است ؛ چه نسخ موجب بداء « 1 » است ، و هو على الله تعالى محال .
و نيز اگر منسوخ حسن است ، نسخ آن قبيح است ؛ و اگر قبيح است ، الله تعالى آمر به
هامش
( 1 ) . ش : البداء هو الرجوع عن الحكم و الندم عليه .