نوع هشتادم : در طبقات مفسرين
[ تفسير صحابه ]
ده تن از صحابه در تفسير شهرت يافتهاند : خلفاى چهارگانه ، و ابن مسعود ، و ابن عبّاس ، و أبىّ بن كعب ، و زيد بن ثابت ، و ابو موسى أشعرى ، و عبد اللّه بن زبير .
أمّا خلفا : بيشتر از همهء آنها از علىّ بن أبى طالب [ عليه السلام ] روايت شده ، و روايت از آن سه جدا بسيار كم است ، و مثل اينكه علتش زودتر مردن آنهاست ، چنان كه همين سبب در كمى روايت ابو بكر - رضى اللّه عنه - نسبت به حديث است ، من در تفسير از أبو بكر - رضى اللّه عنه - جز آثار بسيار اندكى كه شايد از ده تجاوز نكند .
بخاطر ندارم ، ولى از على [ عليه السلام ] روايت بسيارى رسيده است ، معمّر از وهب بن عبد اللّه از ابو الطّفيل آورده كه گفت : ديدم على [ عليه السلام ] سخنرانى مىكند ، و مىگفت : « از من بپرسيد ، پس به خدا سوگند كه از چيزى از من نپرسيد مگر اينكه به شما خبر دهم ، و از من دربارهء كتاب خدا سؤال كنيد كه به خدا سوگند هيچ آيهاى نيست مگر اينكه من مىدانم در شب نازل شده يا روز ، و آيا در دشت فرودآمده يا در كوه » .
و أبو نعيم در حليه از ابن مسعود آورده كه گفت : « همانا قرآن بر هفت حرف نازل شد ، و هيچ حرف آن نيست مگر اينكه ظاهر و باطنى دارد ، و بدرستى كه علىّ بن - أبى طالب [ عليه السلام ] علم ظاهر و باطن را دارد » .