و باعث بر نهايت استهزاء و استنكار و استحقار يافته ناچار بسوى ادعاى مكرميت هر واحد از خلفاى اربعه و جميع صحابه عند اللَّه و موصوفيتشان بفضائل حميده شتافته و پر ظاهرست كه اين ادّعاى فاسد علامه سمرقند علاوه بر آنكه محض دعوى لسانى و صرف تقول فاسد المبانيست هيچ وجهى و لو سخيف براى ايراد آن درين مقام پيدا نمىشود زيرا كه بلا شبهه كلام اهل حق كرام در افضليت جناب امير المؤمنين عليه السلام بود و مفاد حديث طير و ديگر احاديث هم همينست پس اگر بالفرض خلفاى ثلاثه و جميع صحابه مكرم عند اللَّه و متصف بصفات حميده هم بوده باشند اين معنى منافى افضليت جناب امير المؤمنين عليه السلام نيست نمىدانم سمرقندى را درين مقام از فرط تحير چه حالتى رو داده بود كه به اين چنين كلام محلول النظام صريح الانثلام زبان حقيقت ترجمان خود آلود و نهايت اتصاف خود باحصاف مبانى كلام ظاهر فرمود و قاضى ناصر الدين عبد اللَّه بن عمر بيضاوى نيز از جواب حديث طير و ديگر براهين باهره اهل حق كه در معرض اثبات افضليت جناب امير المؤمنين عليه السلام مىآرند بيضه در طاس انداخته درين معركه مرد آز ما از كمال دانشمندى آيه اتقى و جمله از موضوعات اهل نحله خود كه بمزيد بيباكى در فضائل خالفه اول بربافتهاند سپر خود ساخته چنانچه در طوالع الانوار اولا در بيان وجوه استدلال اهل حق بر امامت جناب امير المؤمنين عليه السّلام گفته السّادس ان عليّا كرم اللَّه وجهه كان افضل الناس بعد رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و سلم لانه ثبت بالاخبار الصّحيحة ان المراد من قوله تعالى حكاية
أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ
على و لا شكّ انه ليس نفس محمد صلى اللَّه عليه و سلم بعينه بل المراد به امّا انّه بمنزلته او هو اقرب الناس إليه و كل من كان كذلك كان افضل الخلق بعده و لانه اعلم الصحابة لانه كان اشدهم ذكاء و فطنة و اكثرهم تدبير او روية و كان حرصه على التعلم اكثر و اهتمام الرّسول عليه السّلام بارشاده و تربيته اتم و ابلغ و كان مقدما فى فنون العلوم الدينيّة اصولها و فروعها فان اكثر فرق المتكلمين ينتسبون إليه و يسندون اصول قواعدهم الى قوله و الحكماء يعظمونه غاية التعظيم و الفقهاء ياخذون برايه و
قد قال عليه السّلام اقضاكم على
و ايضا فأحاديث كثيرة كحديث الطير و حديث خيبر وردت شاهدة على كونه افضل و الافضل يجب ان يكون اماما و در مقام جواب از ان گفته و عن السادس انه معارض بمثله و الدليل على افضلية أبى بكر قوله تعالى
وَ سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى
فانّ المراد به امّا ابو بكر او على وفاقا و الثانى مدفوع لقوله تعالى
وَ ما لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزى
لأنّ عليّا نشأ فى تربيّته و انفاقه و ذلك نعمة تجزى و كل من كان اتقى كان اكرم عند اللَّه و افضل لقوله تعالى
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ
و قوله عليه السّلام ما طلعت الشمس و لا غربت على احد بعد النّبيين و المرسلين
افضل من أبى بكر و
قوله عليه السّلام ما طلعت الشمس و لا غربت على احد بعد النّبيين و المرسلين افضل من أبى بكر
و قوله عليه السّلام لابى بكر و عمرهما سيّد كهول اهل الجنة و ما خلا النبيين و المرسلين
و پر ظاهرست كه استدلال بايه
سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى
خلل و زال صريح دارد و علاوه بر آنكه در محلّ خود شناعت و فظاعت استدلال بان بتفصيل تمام ذكر يافته است به حمد اللَّه كمال بطلان آن بروايت مودّة القربى در همين مجلّد دريافتى اما اين دو حديث موضوع كه بيضاوى ذكر نموده پس خبر از نهايت واقفيت و عبور او بر آداب مناظره مىدهد سبحان اللَّه مگر حضرت