بخاطر داشت . او مىگفت كه تود هميشه ناهار خود را به رسم افغانها بر روى زمين صرف مىكرد و آنان هم كه با او بودند بر روى زمين و كنار وى به صرف غذا مشغول مىشدند . او تا زمان محاصرهء هرات در زمان حسام السلطنه در آن شهر بوده و سپس توسط وى در سال 1857 م . به ايران مىآيد و از آن به بعد در اين كشور مىماند .
ميرزا محمد حسين خان از طرف حكومت ايران مقررى دريافت مىكرد و چندى نيز به عنوان مستوفى براى برآورد ماليات به نواحى مختلف خراسان و سيستان سفر كرده بود .
وى تقريبا از تمام كسانى كه تا آنوقت با آنان برخورد كرده بودم ، مطلعتر و آگاهتر به نظر مىرسيد .
حالا زمان آن رسيده بود كه از معادن فيروزه واقع در معدن ديدن كنم . به همين دليل نيز از شاهراه خارج شده و به جانب تپهها به سوى شمال شرق روان شديم . در 14 ميل اول از گردنهاى عبور كرديم و به دهكدهء عليك « 1 » رسيديم و نزديك به 480 متر به ارتفاع ما افزوده شد . 9 ميل بعد به سلطانآباد رسيديم . در اين قسمت از راه 270 متر از ارتفاع ما كم گرديد .
در اينجا به قلمرو نيشابور كه تا مشكان ادامه مىيافت وارد شديم . حال آنكه رباطگز « 2 » كه در چهار ميلى غرب آن واقع مىگردد مرز با بام - صفىآباد محسوب مىگردد .
در اينجا راه قافلهرو سبزوار به قوچان و عشقآباد به سمت شمال تغيير جهت داده و به جانب مشكان پيش مىرفت . از سلطانآباد نزديك به 10 ميل در دامنهء تپهها پيش رفتيم تا به رباطى رسيديم .
بعد از پيمودن ده ميل ديگر ، صبح روز بعد به دو دهكده كه به آنها معدن « 3 » مىگفتند و بر فراز تپههايى كوتاه قرار گرفته بودند رسيديم . معدن نزديك به 1500 متر از سطح دريا ارتفاع داشت و در آن 400 خانوار زندگى مىكردند . در موقع ورود ، دو تن از كاركنان مقاطعهكار بهرهبردارى از معادن و همچنين نزديك به 20 سوار از هنگ قرايى به سرپرستى يك نايب به ما خوشامد گفته و ما را تا دهكده همراهى كردند .
مىگفتند كه 50 سوار از اين هنگ هميشه در اطراف معادن به انجام وظيفه مشغول مىباشند كه هر 6 ماه يك بار دورهء مأموريت آنها در اين ناحيه بپايان رسيده و به تربت حيدريه باز گردانده مىشوند . اين افراد نيز طبق معمول لباس درست و حسابى بر تن نداشتند
هامش
( 1 ) - دهى از دهستان سلطانآباد شهرستان سبزوار است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .
( 2 ) - رباطگز يا رباط جز دهى از دهستان سلطانآباد شهرستان سبزوار است . ماخذ فوق .
( 3 ) - بار معدن خود دهستانى است از شهرستان نيشابور كه بالغ بر 27 دهكده را شامل مىشود كه چندين دهكدهء فيروزه و نمك جزو آن است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .