قابل ملاحظهاى رو به افزايش است و بىشك زيانها و مضرات آن در آينده مشهود خواهد شد . در اين ناحيه مرغابىهاى وحشى به شمار زياد در اطراف در پرواز بودند . همچنين هوبرههاى بزرگ و اسفرود به تعدادى چند مشاهده مىشدند .
از شهر بلقيس ابتدا به فريمان « 1 » و از آنجا به چهاربرج « 2 » روان شديم . در اينجا رشته تپهاى كه درههاى بام و صفىآباد را از يكديگر جدا مىساخت ، خاتمه مىيافت و درهء اسفراين عريضتر شده و به سوى جنوب غرب براى 12 يا 15 ميل ديگر با شيب پيش مىرفت .
در اينجا چادرهاى سياهرنگى كه متعلق به كردهاى زعفرانلو از قوچان و كردهاى شاديلو از بجنورد بود ، به چشم مىخورد . به جانب شمال كوه بهنامده يا كوهسالك در ديد بود و بر روى آن درختان سروكوهى بوفور يافت مىشد . اين درختان تقريبا مهمترين منبع تهيه هيزم و زغال اين مردم محسوب مىشد .
از خاك حاصلخيز چهاربرج و همچنين قطعات شكسته كوزهها كه به وفور در آن يافت مىگرديد ، مىشد فهميد كه اين ناحيه در گذشته محل سكونتى بزرگ و پرجمعيتى بوده است . ليكن در مورد تاريخ آن چيزى نتوانستم دريابم .
بعد از پيمودن 9 ميل به سنخواست « 3 » كه خيال مىكنم درست آن سنگ خاص باشد رسيديم . از كنار ويرانههايى در نزديكى دهكدهء كوچك استئين « 4 » گذشتيم كه به نظر مىرسيد يكى از هفت شهر قديمى است كه گمان مىرود زمانى در درّهء اسفراين وجود داشتهاند . ادكان « 5 » و كوران « 6 » دو شهر ديگرى كه هنوز موجودند در كنارهء جنوبى درّه قرار
هامش
( 1 ) - فريمان دهى از دهستان روئين شهرستان اسفراين است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .
( 2 ) - چهاربرج دهى از دهستان زرقآباد شهرستان اسفراين است . ماخذ فوق .
( 3 ) - سنخواست دهى از دهستان جاجرم شهرستان بجنورد است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .
( 4 ) - استئين : دهى از دهستان زرقآباد شهرستان اسفراين است . ماخذ فوق .
( 5 ) - ادكان دهى از دهستان زرقآباد شهرستان اسفراين است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .
خرابههائى چند در اطراف اين دهكده وجود دارد كه حاكى از گذشته آباد آن است . هنوزم سكههاى قديمى در زمينهاى زراعتى آن پيدا مىشود . شيخ حسين شكرايى كه از علماء فاضل و دانشمند اسفراين است در اين دهكده سكونت دارد و عقيده دارد كه نام قديمى ادكان ، ابيدكان است . دو شهر اسفراين و ادكان در حمله مغول ويران مىشود . ص 115 جلد اول تاريخ جهانگشاى جوينى . تاليف عطا ملك جوينى .
( 6 ) - كوران دهى از دهستان زرقآباد شهرستان اسفراين است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 ، -