رودخانهء گرگان بنا شده است . بر خلاف آنچه كه از نام اين گنبد انتظار مىرود ، برج آن فاقد سقف گنبدى است . اين برج در قسمت داخلى به شكل دايره است و قطر آن در پايين به 3 متر مىرسد و از بيرون به شكل 10 ضلعى است و محيط آن حدودا 18 متر است . برج از پايين تا بالا توخالى است . داخل و يا خارج اين برج راهپلهاى و يا نشانهاى از وجود آن در گذشته به چشم نمىخورد و اصلا سوراخهايى هم نيست كه از آن به عنوان داربست در موقع ساخت از آن استفاده كرده باشند . برج در قسمت بالا مانند نوك مداد مخروطى و تيز شده است و آجرهاى پهنى كه آن را پوشاندهاند بعد از گذشت اينهمه سال هنوز سالم بر جاى ماندهاند .
در برج به سمت جنوب شرق باز مىشود و نور آن از تنها دريچهاى كه در سقف و به طرف شرق تعبيه شده است تأمين مىگردد ، كف آن تا يك متر و نيم يا يك متر و هشتاد سانتىمتر پوشيده از فضلهء خفاشها بود و هرچند كه مدت زمانى پيش براى از بين بردن آنها ، درون برج را به آتش كشيده بودند اما نتوانسته بودند آن را كاملا پاك كنند . براساس آنچه در روضة الصفا آمده است ، قابوس در اينجا دفن شده است و منهم فكر ميكنم كه استخوانهاى وى و قبرش بايد در همين مكان باشد . مدخل برج وضع خوبى نداشت و تعدادى از آجرها از جا در رفته بود . در اينجا شايد نزديك به نيمى از برج ويران گرديده است كه معلوم نيست به دستور رئيسى كه به ذكر داستان آن پرداختم يا به عللى ديگر ويران شده است . اين بنا بعد از گذشت 900 سال هنوز هم در چنين شرايطى برپا مانده است و اين خود نشان مىدهد كه با چه دقت و استحكامى آن را بنا نهادهاند . اميدوارم كه قبل از فروريختن كامل اين بنا كسى پيدا شده و نسبت به مرمت و بازسازى آن اقدام نمايد . بسيار تأسفانگيز خواهد بود كه بنايى با اينهمه زيبايى و قدمت صرفا بخاطر سهلانگارى و عدم مراقبت ويران گرديده و از بين برود .
در بالاى برج و درست در قسمت لبهء آن يك نوشتهء عربى به خط كوفى روى آجر به چشم مىخورد ، حروف به خوبى نقش داده شده بود . در بعضى از قسمتها تكوتوك آجرها افتاده بود و خواندن خطوط را دشوار مىساخت . ملابخش و ميرزا عبد الله دو روز وقت صرف كردند و سعى نمودند تا اين نوشته را بخوانند و سرانجام نيز موفق به اين كار شدند ، در اينجا اصل عربى نوشته را ذكر نمىكنم و ترجمهء آن را به انگليسى مىآورم :
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 220
مساهمون: چارلز ادوارد ييت
ص٢٢٠