خراسان بيفكنند .
مسير بعدى ما به سوى ايگدهليك « 1 » از چند ميلى دهكدهء آرچنگان « 2 » مىگذشت . در در اينجا مىگفتند كه يك هيئات روس و ايرانى مشغول تعيين و نصب علائم مرزى بين دو كشور است . در ايگدهليك تپهها ارتفاع بيشترى يافته و بر تمامى دهكده ، مشرف مىشدند .
در پشت اين تپهها رشتهكوهى قرار داشت كه به آن كوه سيستان مىگفتند دهاتىها مىگفتند كه اين كوه پر از شكار است .
صبح روز بعد ساعت 30 / 2 در دل شب به راه افتاديم و مقدارى از دامنهء كوه را براحتى و با گرفتن دم قاطرها بالا رفتيم . در موقع طلوع آفتاب بر فراز اولين قله برآمديم . به اطراف خيره شدم . در پايين كوه و در سمت ديگر تعداد زيادى بز كوهى به چشم مىخورد .
اما كلا در بين آنها شكار قابلى نيافتم .
بدون اينكه هدف خاصى داشته باشيم به قلهء دوم صعود كرديم . به بالا كه رسيديم دو مرگان يا شكارچى از دهكده به ما نزديك شدند . يك شكارچى نيز از سمت ديگر به طرف ما آمد . با اين حساب ديگر شانسى براى ما باقى نماند تا شكار كنيم . از يكى از شكارچيان در مورد شكار پرسيدم . او پاسخ داد كه در ديگر قلههاى مرتفع كوه سيستان تعدادى يافت مىشود . بعد در حالى كه به رشتهكوه هزارمسجد اشاره مىكرد گفت : « آنجا بهترين جايى است كه مىتوان بزهاى كوهى خوبى شكار كرد . » دو شكارچى ديگر نيز در تصديق گفتهء وى از دو ناحيه بنامهاى آهوزار و گورخان نام بردند و گفتند كه اين شكارها بسيار بااحتياط و وحشى هستند و در شكافهاى صخرهها آن هم فقط شبها به استراحت مىپردازند . آنها مىگفتند كه هزارمسجد « 3 » رشتهكوه زيبايى است كه قلهاى پهن و وسيع داشته و پر از چشمهسار است و در تمامى آن مىتوان بقاياى بناهاى قديمى را يافت كه معلوم نيست متعلق به چه دورهاى است . از تپهها بالا رفتم . تماما پوشيده از سبزه و علفزارهاى انبوه بود به نحوى كه نمىتوانستم بزهاى كوهى را كه از پايين دره عبور مىكردند در آن ميان تشخيص دهم . بتههاى خار و تمشك جنگلى تنگ دل هم روئيده بود . حال
هامش
( 1 ) - ايدهليك نيز آمده است جزء دهستان لائين نوشهرستان مشهد . فرهنگ آبادىهاى كشور . جلد 21 .
( 2 ) - دهى است از دهستان لائين نوشهرستان مشهد . ماخذ فوق . اين هر دو دهكده جزء كلات است و در سفرنامههاى دوره ناصرى از آنها اسم برده شده است براى اطلاع بيشتر به دو سفرنامه كلات كه در جلد 25 فرهنگ ايران زمين چاپ شده است مراجعه شود .
( 3 ) - نام سلسلهء جبالى در خراسان و در شمال مشهد و درّه حاصلخيز دره گز در شمال و كلات در شمال شرقى آن واقع است و داراى قلههائى به شكل ستون است كه از دور به صورت منار ديده مىشود و شايد به همين جهت آن را هزارمسجد گفتهاند . ص 2276 فرهنگ معينبخش اعلام .