دولت ايران نيز باقى آنها را به اسفراين كوچ داد . اين عده مدت زمانى را در اينجا به سر بردند و تعدادى از آنان نيز بر اثر و با و بيمارىهاى ديگر شايع در منطقه از بين رفتند ، مدت زمانى بعد خانوارهاى باقى مانده از اين افراد به كنهگوشه در نزديك مشهد منتقل گرديدند .
در سال 1877 م . يوسف خان به حكومت باخزر گماشته شد و ده محسنآباد « 1 » را بنا نهاده و چندين خانوار را در آن سكنى داد . به زودى يوسف خان درگذشت و پسرش اسماعيل خان عهدهدار وظايف پدر گرديد . ناصر الدين شاه در سال 1894 م . او را ارتقاء مقام داده و با لقب امير تومانى و عنوان شجاع الملك به حكومت باخزر گماشت . اسماعيل خان مشهد را براى زندگى خود برگزيد و برادرش سرتيپ محمد رضا خان را به نمايندگى از طرف خويش براى تمشيت امور در اين ناحيه مأمور كرد . اوائل امر دولت ايران 700 نفر از اين طايفه را به عنوان سهميه نيروى نظامى خود به كار گرفت . اما بعد از شكست ايران در مرو كه در آن سواران هزاره نيز شركت داشتند اين سهميه به 500 نفر تقليل داده شد . در سال 1888 م . در مقابله با يموتها مجددا از سواران هزاره كمك گرفته شد . بعد از اين شكست هم باز سهميه آنها كاهش داده شده و به 400 نفر رسيد . در سال 1893 م . اين سهميه افزايش داده شده و 450 نفر تعيين گرديد . تعداد كل خانوارهايى كه از اين ايل در سرتاسر ايران زندگى مىكنند 800 خانوار تخمين زده مىشود .
در كرات قلعهء كوچكى بود به وسعت 72 متر مربع كه تقريبا سالم و قابل استفاده بر جاى مانده بود . خندق و جانپناههاى اطراف آن وضعيت خوبى داشتند . در اين قلعه حدودا سى خانوار زندگى مىكرد . بيرون از قلعه و بر روى تپهاى مشرف به آن يك برج آجرى قديمى قرار داشت كه مىشد از طريق نردبانى مارپيچ درون آن به بالاى آن رفت . پى برج تقريبا خورده شده و خود آن نيز به نظر مىرسيد كه كمى از حالت قائم منحرف شده است . فكر نمىكردم رفتن بر بالاى آن امكانپذير باشد . اما به هر سختى و با قدرى شجاعت كه لازم بود اين كار را انجام دادم . كسى نمىدانست كه چرا و به چه منظورى اين برج بنا گرديده است . كمى آنطرفتر ويرانههاى يك رباط قديمى قرار داشت . گفته مىشد كه در اينجا قبلا شهرى وجود داشته كه در حال حاضر اثرى از آن نيست . حوالى غروب به قدم زدن در همان نزديكى پرداختم ، به دستهاى از عقابهاى كوچك برخوردم كه حدود هشتاد تا همگى روى درختى جمع شده بودند . از ديدن اين منظره تا حدودى تعجب كردم و دوست داشتم كه علت اين تجمع را دريابم .
مقصد بعدى ما هشتادان بود . محلى كه در گذشته ايران و افغانستان بر سر مالكيت
هامش
( 1 ) - محسنآباد جزء دهستان پائين ولايت شهرستان باخزر است . فرهنگ آبادىهاى كشور . جلد 21 .