كمى از آنان از اين مردم بود . اين هندوان نزديك به يك قرن پيش از شكارپور « 1 » در سند مهاجرت كرده و در خواف سكنى گزيده بودند . تعدادى از آنان كه جوانتر بودند هنوز هم در حال سفر و آمد و رفت هستند . اينان تعدادى مغازههاى عطارى و پارچهفروشى و بقالى داشتند و اجناس را بطور نسيه به خريداران مىفروختند و در صورت نياز و تقاضاى بعضى از آنان مبلغى را به عنوان قرض در اختيار ايشان قرار مىدادند . مىگفتند مبلغى را كه به عنوان نزول و بهرهء پول قرض داده شده طلب مىكنند حدود چهل تا چهل و پنج درصد كل آن است و مقروض نيز بايد هر شش ماه يك مرتبه قرض خود را تمديد كند . بدينترتيب اگر بيچارهاى گرفتار آنها مىشد ديگر راهى براى خلاص وى باقى نمىماند .
شهر خواف شامل ارك ، بازار ، حمام ، خيابان . . . و غيره را مىگفتند كه به دستور امير قليچ خان تيمورى كه رئيسى پرقدرت و تا حدودى مستقل بود ، بنا گرديده و اين نواحى را در اوائل قرن نوزدهم در اختيار داشته است . در اين شهر كلا 800 خانوار زندگى مىكردند كه همگى نيز اهل تسنن بودند . تعداد زيادى آسياب بادى و باغهاى متعدد در اين ناحيه به چشم مىخورد . ميوههاى توليدشده به بهاى نازلى به فروش مىرسيد . بخاطر بروز بيمارى و آفت ، صنعت ابريشم كلا منسوخ شده و از ميان رفته و جاى خود را به كشت ترياك داده بود . تنباكو به ميزان قابل توجهى توليد مىشد به نحوى كه صادرات ساليانه اين ناحيه از اين محصول 2000 خروار بود . كل درآمد ساليانه منطقه 18000 تومان ( 3600 پوند ) نقدى برآورد شده است كه اين مبلغ ماليات دام را كه خود رقم قابل ملاحظهاى در اين ناحيه است شامل نمىگردد .
25 ميل آنطرفتر در محلى بنام گرات « 2 » برادرزادهء رئيس ايل هزاره در خراسان مير پنج اسماعيل خان شجاع الملك به ما خوشامد گفت و آداب مهماننوازى را بجاى آورد .
نزديك به 5000 خانواده از اين سنىهاى هزاره بعد از آخرين هجوم ايرانىها به هرات در سال 1857 م . از قلعهنو در بادغيس توسط حسام السطنه به اين ناحيه كوچ داده شدند . در ابتدا به همگى آنها زمينهايى در حوالى جام « 3 » و باخزر « 4 » داده شد و رئيس آنها يوسف خان نيز به لقب سرتيپ مفتخر گرديد . به زودى 2000 خانوار از اين عده به هرات مهاجرت كردند و
هامش
( 1 ) - شكارپور ناحيهاى در پاكستان امروز كه قبلا متعلق بدولت افغانستان بوده است . ص 372 ، جلد سوم ، تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس . تأليف محمود محمود .
( 2 ) - كرات جزء دهستان ميان ولايت شهرستان باخزر است . فرهنگ آباديهاى كشور . جلد 21 .
( 3 ) - جام يكى از شهرستانها استان خراسان است و تربت شيخ جام در اين شهرستان است .
( 4 ) - باخرز يكى از شهرستانهاى استان خراسان است . مركز ايل هزاره بوده است و علماء و دانشمندانى به اين خطه منسوبست . ذيل حرف ب ، به لغتنامهء دهخدا مراجعه شود .