آنها در خاك افغانستان است استفاده شود . درست روبروى اردوگاه ما و 450 متر به طرف شمال آن خرابههايى بود كه راهنماهاى ما به آن شاهمردان مىگفتند . در اينجا مقبرهء پيرى قرار داشت و آن را زيارتگاه مىخواندند . همچنين خرابههاى يك بناى ديگر نيز در نزديكى مقبره ديده مىشد . راهنماى ما مىگفت كه ويرانههاى مشابهاى سابق بر اين در قسمت شمال و جنوب اردوگاه قرار داشت كه سالها پيش در زير تودههاى شن مدفون شده است .
در مقبرهء پير مقدار زيادى تكه پارچه ديديم كه زيارتكنندگان براى برآورده شدن حاجتشان گره زده بودند . خود قبر را سنگهاى زيبايى به شكلها و اندازههاى مختلف همراه با تكههاى كاشى به رنگ سفيد و آبى پوشانده بود . تعداد زيادى استوانه از سنگ تراشيده و صيقلشده ، شبيه به جعبههاى مهرهء شطرنج ، در ارتفاع حدود 30 سانتيمتر يا بيشتر در رنگهاى مختلف ديدم . راهنما مىگفت اينها را از رباط در نزديكى كوه ملك دوكند « 1 » به اينجا آوردهاند . بهرحال اين سنگها از هر جا آورده شده باشد جز هزينهء بى خود و اتلاف وقت چيز ديگر نمىتواند باشد . تعداد زيادى از اين سنگها را بلوچها و ساير زيارت كنندگان خرد كرده بودند . هريك از آنها تكهاى از اين سنگ را بعد از زيارت با خود برداشته و همراه مىبرد تا در مواقع مورد نياز آن را آسياب كرده و كمى از آن را به عنوان داروى شفابخش به بيمار خود بدهد . بيشتر سنگهاى موجود بر روى قبر به نظر مىرسيد كه پارههاى سنگ قبرهاى ديگران باشند . براى مثال يك تكه كاشى ديدم كه بر روى آن چيزهايى نقش شده بود . معلوم مىشد كه اين تكه ، بخشى از يك سنگ قبر ديگر بوده است . ليكن نوشتههاى روى آن به اندازهاى نبود كه بتوان نام مشخص و يا تاريخ فوت وى را از آنها دريافت .
روز بعد اردوگاه را به 6 ميل آنطرفتر پائين شيله انتقال داديم . اين محل در دو ميلى شمال شرق گنبدها قرار دارد و مك گريگور از آن به عنوان گنبد شاه ياد مىكند . اما راهنماى ما مىگفت كه ويرانههايى كه در اطراف مرقد شاهمردان قرار دارد بدين نام خوانده مىشود و همچنين گنبد سرزره نيز گفته ميشد .
ساحل شيله 15 تا 20 ميل ارتفاع داشت و آب در مواقع طغيان از آن سرريز مىشد . اين نكته از آنجا معلوم بود كه در محدودهاى به پهناى يك ميل ريشهء درختان روئيده شده نمايان بود . بستر شيله هنوز پهنايى برابر با 135 تا 180 متر داشت . وجود علفزارها تشكيل حوضچههاى آب در اثر طغيان رود را نشان مىداد . باز هم آب آشاميدنى خود را مانند قبل از حفر چاههاى كمعمق در بستر رود و پائين دست گودال آب شور فراهم
هامش
( 1 ) -Koh - i - Malikdukand