بند كمال خان « 1 » از هلمند جدا مىشد . اين نواحى در سطحى بالاتر از ساير مناطق سيستان كه داراى سكنه است و توسط بند سيستان آبيارى مىشود قرار گرفته است ، به همين علت است كه از قسمت ايرانى سيستان نمىتوان نسبت به آبيارى اين نواحى اقدام نمود . در نتيجه ، تحت شرايط فعلى ، تا وقتى كه اين نواحى در اختيار ايران بماند نمىتواند به صورت مزروعى درآمده و مورد بهرهبردارى قرار گيرد و بايد براى هميشه بلا استفاده بماند . دليل اين امر نيز آنست كه هر نهريا كانالى كه آنها را آبيارى كند سرچشمهاش در سرزمين افغانستان است .
روز ديگر ، بعد از پيمودن 13 ميل به گنبد سرشيله رسيديم . شيله به بستر رودى گفته مىشود كه آبهاى ناشى از سيل را به گودزره واقع در جنوب شرق مىرساند . راه ما در ده ميل اول از يك جنگل گز مىگذشت و به تدريج تراكم درختان كمتر و كمتر شد تا اينكه به ناوار « 2 » رسيديم . در اينجا در كنار بركهاى آب سالم و تازه وجود داشت . راهنما در اينجا عقيده داشت كه در كنار همين بركه چادر بزنيم و اين امكان مىداد كه جلوتر ممكن است موفق نشويم آب پيدا كنيم . اما بعد پذيرفت تا كمى جلوتر برويم . خوشبختانه توانستيم بركهء ديگرى از آب باران قابل آشاميدن را در كنار ويرانههاى بناهاى گنبدى شكل پيدا كنيم . در راه از كنار يك قبرستان بلوچها كه بر روى تپهاى كم ارتفاع در سمت چپ ما قرار گرفته بود گذشتيم . قبرها تازه به نظر مىرسيدند و با سنگهايى كمياب به طرزى زيبا تزثين شده بود . يكى از قبرها تماما از قطعات كوچك فلدسپات پوشيده بود . اين درست خلاف رفتارى است كه در ايران مردم با قبرها دارند و از آنها نگهدارى نمىكنند . در اينجا بر روى بعضى از قبرها تكههايى از گلدانهاى سنگى به رنگ يشمى كه به طرز زيبايى ساخته شده بودند به چشم مىخورد . به نظر مىرسيد كه اين گلدانها بايد از يكى از خرابههاى قديمى به دست آمده باشند .
در راه به چند چادرنشين بر خورديم . تعدادى از آنها خاروت غلزائى « 3 » بودند .
مىگفتند پدرانشان از سرزمين اصلى آنها كه در نزديكى غزنه واقع بوده است ، مهاجرت كردهاند و از آن زمان تا امروز آنها در اين نواحى ماندگار شدهاند . مىگفتند كه زمستان را
هامش
( 1 ) - مولف نام اين بند را از يادداشتهاى سفر بيلو به سيستان استفاده كرده است . ولى در فرهنگ جغرافيائى ايران و فرهنگ آباديهاى ايران چنين نامى ضبط نشده است . در ص 955 ، جلد 3 تاريخ روابط ايران و انگليس نيز بند كمال خان آمده است .
( 2 ) - در فرهنگ جغرافيائى ايران ، نواب ضبط شده است كه جزء زايل است .
( 3 ) -Kharul Ghilzais