منصوب از ناحيهء إلهية كه مورث قطع ويقين است وبه هيچ گونه عذرى در اعراض از آن حجّت قاطعه نتوانيم معتذر شد ، اين است بعد از علم ما بر حسب حكم قطعي عقل وارشاد شرع به وجود امام منصوب از طرف خداوند متعال در هر زمان وفرض حاصل نشدن يقين به حصول معجزات هم از مدّعى امامت لازم وواجب است كه در اين مقام تفحّص از نصوص نبويه صلّى اللّه عليه وآله نمائيم وبر هر كس از حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه وآله دليل لفظي صريح ونصّ به امامتش يافتيم ، پيروى آن را كرده ، وقوف بر مقدار دلالت آن نصوص نمائيم .
وبديهي است كه در تحصيل آن نصوص ، بايد رجوع وتتبّع در كتب مسلمانان كنيم ومسلمين يا طائفه هستند كه قائل به امامت امام عالم منصوب معصوم منصوصند ويا بر خلاف آنها هستند .
طائفهء اوّل را اماميه وثاني را عامّه گويند وعامّه را فرق مختلفه باشد واماميه هم أكثر آنها دوازده امامي هستند كه معتقد به امامت أئمة سابق الذكر مىباشند وقليلي هم غير آنها هستند كه مذاهب مختلفهاند وجملهء آن مذاهب خارج از اين دو قسم هستند كه يا اكتفا به بعضي از دوازده امام عليه السّلام نمودهاند ويا به امامت بعضي از آنها وبعضي ديگر از غير آنها قائل شدهاند .
اما طائفهء اثناعشريه ، يعنى دوازده امامىها ، پس همگى نصوص وارده بر امامت أئمة عليه السّلام دوازدهگانه را كه در كتب خود درج نمودهاند ، متواتر مىدانند ؛ لكن ممكن است كه چون خود آنها مدّعى امامت دوازده امام عليهم السّلام هستند ، به واسطهء احتمال به كار بردن تعصبى وغرضى ، اطمينان كامل از نقل آنها حاصل نشود ، با اين كه اين احتمال مادامى است كه تفصيلا رجوع به كتب آنها نشده باشد وچنان چه به دقّت ملاحظه شود ، معلوم خواهد شد كه عمدهء آن نصوص را از كتب أكابر ومشهورين عامّه نقل نمودهاند .
واما ساير فرقههاى اماميه ، چون عدهء آنها به مراتب عديده كمتر از طايفه اثناعشريه است وهمه آن عده نيز اتفاق بر يك عقيدت در امامت ندارند ، بلكه هر جمعى مشرب مخصوصى را اختيار نموده وطوائف متعددة شدهاند ، چون كيسانيه وهاشميه وبيانيه وناووسيه وسمطيه وافطحيه وغير آنها وخود آنها نيز مدّعى امامت جمعى كه به آنها گرويدهاند هستند ؛ پس با اين كه از اخبار اثنا عشريه با اكثريت عدّه جماعت علماء ودانشمندان وبزرگان ومتتبعين آنها واجتماع همگى آنها را بر طريقهء واحده ، اطمينان تامّى فرضا حاصل نشود ، قطعا ويقينا از اين عدههاى قليله مختلفه ابدا اطمينانى حاصل نخواهد شد .
بيست رساله ( فارسي ) — صفحة 95
مساهمون: ميرزا أحمد الآشتياني
ص٩٥