است واين حكم در جميع أسماء إلهية باعتباري جارى وسارى است ودر مظاهر أسماء إلهية نيز اين حكم جارى است ، هر مظهرى باعتباري جامع جميع حضرات وباعتباري از كليهء أسماء بهره دارد .
بنابراين اسم رحمان حاكم بر جميع مظاهر ودر كافهء مراتب وجودي داراى حكم واثر وتجلى وظهور است واين اسم چون بعالم كثرت رسد ، متميز از اسم رحيم ميشود از اين باب كه ، نعم إلهية وانعام ربوبي در عالم مادة وزمان از باب غلبهء احكام كثرت ، ممزوج با كدورات وآلام است ولذات ، مغلوب آلام ميباشند ، ونوعي از غضب وسخط إلهي در اين زمينه ظاهر وحاكم است ، واين از اين باب است كه اين اسم أعظم إلهي در مقام سريان در مراتب ومظاهر ، قهرا قبول حكم خاص هر مرتبه نموده وناچار ممزوج است با غير خود وغير آثار واحكام خود ، وحق تعالى ، بحكم آنكه جدا ومطلق است ورحمت در مواطن ومشاهد وجودي غالب وبالأخره ذاتيات بر عرضيات غلبه نمايند ، به واسطهء تجلى باسم - رحيم - رحمت رحمانيّهء مشوب با كدورات وآلامى كه بمناسبت حكم مرتبه ، برحمت رحمانيه سرايت كرده است ، اين رحمت را از احكام سارى خاص مرتبه ، خالص كرده ، ورحمت مكدّر وممزوج ومشوب ، برحمت صرف تبديل مىگردد ، ورافع يا علت تخليص نيز حق اوّل است ولى به واسطهء تجلى باسم - رحيم - اين تخليص نسبت به برخى از نفوس در عالم دنيا ونسبت به برخى در عالم برزخ ، ونسبت بنفوس كثيرهاى در عالم آخرت حاصل ميشود .
نقل وتحقيق
عارف كامل ، ومتألّه مكاشف ، خاتم أهل العرفان مولانا صدر الدين رومى قونوى « قدس اللّه نفسه » در مقام بيان تخليص از آلام در مقام حكم اسم - الرحيم - فرمايد :