مبدأ أصل وجود است كما اينكه اسم اللّه نيز ، اسم مضاف بجميع أعيان ، ووجود منبسط ورحمت واسعه ونفس رحماني صورت اين اسم أعظم است باين اعتبار ، اسم رحيم ، اسم عام است لصفة خاصّة ، كما اينكه اسم رحمان ، اسم خاص است لصفة عامّة لذا رحمت رحمانيه ، مخصوص بموجود خاص نمىباشد وبحالي از أحوال تعلق ندارد ، ولى رحمت رحمانيه ، اختصاص دارد بأحوال سالكان ومظاهرى كه به واسطهء فرآهم كردن موجبات قرب ، در مقام استجلاب فيوضات خاصهء حق بر آمدهاند وأسماء مشعر به غضب وقهر ، هرگز در نهايات وجود ومقام رجوع بحق ودر نشئات بعد از موت بر آنان حكومت ننمايند . در اين صورت موجودات باعتبار مظهريت اين دو اسم مختلفند .
عقول ونفوس كليه وحقايق موجود در عالم ملكوت وسكّان ملأ أعلى وموجودات برزخي مقدم بر عالم مادة ، هم مظهر اسم رحمانند وهم مظاهر اسم رحيم ودر آنان اين دو اسم بحسب حكم تعيّن ندارند ، چه بصرف رحمت رحمانيه موجود شدهاند ، وأصل وجود آنان عين رحمت ورأفت ، ووجود ابتدائي ووجود معادى وانتهايى آنان واحد است وحق را بدون حجاب شهود نمايند وبأنواع نعم متنعمند ، اگرچه از مظهريت برخى از أسماء خاص انسان كامل محرومند نفوس ناطقه وأرواح انسانية كه به زيور علم وعمل آراستهاند مظهر اين دو اسم كلى إلهي هستند ، ونفوسى كه مآل آنان برحمت است ، ولى به واسطهء حصول عوارض منشأ غضب ، بعذاب وو غضب إلهي در برزخ وآخرت مبتلا خواهند بود ، در عين آنكه مشمول غضب حقند ، از احكام رحمت رحيميّه بر كنار نيستند ، ناچار هر دوى اين اسم بر آنها حاكم است .
أرواح ساذج ونفوس ساذجهء خبيثه قابل رحمت رحيميه هستند ولى باعتبار وجود خارجي شرور وغضب بر وجود آنان غلبه دارد .
أصول المعارف — صفحة مقدمه 346
مساهمون: الفيض الكاشاني
صمقدمه ٣٤٦