تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول المعارف — صفحة مقدمه 261

مساهمون:

صمقدمه ٢٦١
جارى وتمام است ولى در مشككات ، فرض آنست كه نفس ذات داراى درجات رفيعه است مثل أصل حقيقت نور كه ملاك نوريت در همه است وقوت وضعف از شؤون انحاى نور است ومفهوم ذاتي در همه هست وآنچه كه بر همه منطبق است نفس مفهوم است كه در خارج رفيع الدرجات است ، وبايد خوب در اين مسأله تعمق نمود كه با غير از ادلّهء اصالت وجود نتوان تشكيك را از معاني وماهيات نفى نمود . بنا بر آنچه كه ذكر شد در حركت اشتدادى در جوهر انسان مثلا ملاك حركت در جوهر متجدد ومتصرّم كه ( كون الشيء بين صرافة الفعل ومحوضة القوة ) باشد موجود است ، براي آنكه جميع معاني ومفاهيم قابل تشكيك ناشى از اشتداد وجودي وجودي واحد شخص زماني داراى ماهيت وحدة - لها في كل آن مفروض حد من الوجود بالقوة القريبة من الفعل - چون جميع معاني در سلك وجودي واحد موجودند خروج شيء واحد داراى حركت مثل انسان متحرك ، خروج از وجود حيواني بوجود حيواني تام‌تر است نه آنكه در مقام حركت متحرك حيواني از وجود حيواني بوجودي ديگر منتقل شود چون حركت در صراط انساني وحيواني است كه حركت است از انساني به انسان تمامتر نه انسان بالفعل متحول بانسان بالفعل ديگر شود . آخوند ملا صدرا در مباحث نفس أسفار « 1 » گويد : ومقولة الجوهر عندنا كمقولة الكيف في انه يقبلهما ( اشتداد وتضعّف ) فجاز بعض أنواعه المتعلقة « 2 » بالمواد ،
هامش
( 1 ) - أسفار چاپ قديم گ طهران 1282 ه . ق . سفر نفس ص 63 ، چاپ جديد طهران 1382 ه . ق . ص 257 ، 258 ، 259 . ( 2 ) - يعنى انسان مادي ولى انسان جبروتي وملكوتي وانسان برزخي ساكن در عالم مثال داراى حركت نيست ، ولى وجود خاص انسان حاصل از قوس نزولى كه باعتباري انسان ملكوتي بل كه جبروتي از فروع وقواى باطني أو محسوب شود از نحوه وجود سيال بمقام فناى في اللّه ميرسد وتا نيل بمقام باب اللهى سيال ودوان وروان است .
أصول المعارف — صفحة مقدمه 261 | الفيض الكاشاني