بودن آن نيست ميتوان درجهء احتمال قبلى استحاله را 2 / 1 فرض نمود و با ضرب نمودن دو علم درجهء نهائى احتمال محال بودن تصادف مطلق را تعيين كرد و البتّه پس از ضرب درجهءاى كه بدست ميآيد كمتر از درجهاى است كه براساس علم اجمالى شرطى به تنهائى بدست ميآمد و لكن بهرحال ما دامى كه ما فرض ميكنيم كه درجهء احتمال قبلى استحالهء تصادف مطلق از درجهء احتمال امكان كمتر نيست چون هيچ مجوّزى براى ترجيح احتمال دوّمى بر احتمال اوّلى نداريم همين درجه نيز پس از ضرب ، درجهء احتمالى نسبتا زيادى خواهد بود .
و اگر سببيّت عدمى و استحالهء تصادف مطلق بدرجهء احتمالى زيادى كه نزديك بعلم است ثابت شد سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) با درجهء احتمالى بيشترى ثابت خواهد شد زيرا محال بودن تصادف مطلق متضمّن سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) هم هست با آنكه فرض سببيّت وجودى ميان ( أ ) و ( ب ) امكان دارد حتى با فرض امكان تصادف مطلق و اگر فرض كرديم كه احتمال هست كه از براى ( ب ) سبب ديگرى نيز باشد مانند ( ت ) و ( ج ) ميتوانيم - پس از آنكه از احتمال تصادف مطلق رهائى يافتيم - از براى ناچيز نمودن اين احتمال ، همان راهى كه در تطبيق سابق براى تفسير دليل استقرائى بيان كرديم در پيش بگيريم و ميتوانيم بجاى علم شرطى كه از براى نموّ دادن احتمال استحالهء تصادف مطلق بيان كرديم علم اجمالى شرطى را با صورت ديگرى استخدام كنيم كه باحتمال سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) بدون واسطه و بطور مباشر نموّ بخشد و اين همان است كه در تطبيق سوّم بيان خواهيم كرد .
و به اين ترتيب نكتهايرا در نهايت اهميّت ثابت ميكنيم و آن اينكه : نظريّه احتمال را بمعنائى كه گذشت براى اثبات استحالهء تصادف مطلق ميتوان تطبيق نمود .
و براساس علم اجمالى شرطى احتمال سببيّت عدمى را تا درجهء زيادى ميتوان بالا برد .
و به اين ترتيب ثابت مىشود كه اعتقاد بر اينكه دليل استقرائى بر مسلّم گرفتن
الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى ) — صفحة 53
مساهمون: السيد محمد باقر الصدر
ص٥٣