از شيرازيها و دو سه نفر از اجزاى حكومت ، هر روزه در آن مجلس حاضر مىشوند و بدون رسيدگى حكمى مىكنند كه خرابى هركس از آن حكم بىتحقيق مىشود . دهات مردم اغلب خراب شده از بسكه مأمور به سر دهات فرستادهاند . هركس با هركس غرض دارد عريضه مىنويسد فورا بدون رسيدگى مأمور به سر طرف مقابل او مىفرستند . از اين جهت تمام اهل فارس شاكى هستند عنقريب است كه از اين مغشوشتر شود . حال مردم از نواب و الا ركن الدوله راضى هستند كه اين قسم احكامات را نمىكرد ، بد اوضاعى مشاهده مىشود اگر به همين منوال پيش برود ، بيچاره مردم فارس . طمع هماندازه ندارد . صفدر ميرزا نامى كه از شاهزادگان است فراشباشى حكومتى كردهاند ، از ظلم و تعدى او بيشتر مردم شاكى هستند ، قلقى كه فراشان بايد دو قران بگيرند از پنج تومان ده تومان گذشته . مردم را در زير زنجير و شكنجه به اقسام مختلف جريمه مىكند و اين مبلغى كه مىگيرد با حكومت شريك است . ازاينقبيل كارها متصل از اين حكومت صادر مىشود .
ديگر آنكه دو روز و دو شب است كه باران خيلى خوبى آمده ، كوهها را تمام برف زده به جهت حاصل فايدهء كلى داشت .
ديگر آنكه حكومت از حالا در تدارك خرابى قوام الملك است .
ديگر آنكه خضر بيگ را ايلخانى به شيراز نفرستاده همراه خودش به گرمسيرات برده و جواب به حكومت داده كه " خضر بيگ تقصيرى نداشته ، محض قدرى باقى مالياتى كه داشت او را حبس نظر داشتم كه باقى خود را بپردازد ، لازم به شيراز فرستادن نيست " .
ديگر آنكه مستشير السلطنه برادر نصير الملك را محض خاطر دويست تومان ادعاى بى جا نگاه داشتند ، متصل درصدد بىآبرويى مردم مىباشند .
ديگر آنكه جناب ناظم الدوله از چوب زدن بىمعنى به پسر مرحوم معز الملك كه داماد امام جمعه است پشيمان شده ، خود و اجزايش در تدارك اصلاح اين كار هستند . خود جناب ناظم الدوله بدون خبر رفته است در باغ امام جمعه ترضيهء خاطر معزى اليه .
ديگر آنكه قوام الملك بعضى از طايفهء باصرى كه موضوع از كلانتر باصرى بوده آنها را هم جمع كلانتر باصرى كرده ، آنها هم اجماع كرده كلانتر را كشتهاند .
ديگر آنكه تجار در شورا هستند كه به بست بروند و شكايت از حكومت به طهران نمايند چونكه بواسطهء ناامنى راهها تجارت آنها مسدود است . و نيز از بابت غرامت تنخواه غارت شده خود شاكى هستند . شكايت كلى تجار داخله اين است كه چگونه است غرامت تنخواه غارت شدهء رعاياى دولت روس را دادهايد و مال ماها را نمىدهيد و نمىگيريد بدهيد .
ديگر آنكه خرقهء شمسهء الماس محض التفات نه محض خلعت حكومت سال نو به جهت جناب ناظم الدوله از جانب اعليحضرت همايونى مرحمت شده با پست خواهد فرستاد .
مورخهء روز يكشنبه چهارم ماه رمضان المبارك سنه 1314 مطابق هفتم ماه فبرورى سنه 1897 .
وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 519
مساهمون: على اكبر سعيدى سيرجانى
ص٥١٩