اول تاريخ الفى را از جمله سه دفتر كه دو از آن ملا احمد تتهء رافضى ، عليه ما عليه ، و ثالث آصف خان به اتمام رسانيده و حكم به مقابله و تصحيح آن صدور يافته بود به اتفاق ملا مصطفى كاتب لاهورى كه بارى اهل است و در سلك احديان داخل است گذرانيده به درجهء تحسين پيوست و فرمودند كه او چون بسيار متعصبانه نوشته است ، تصحيح دفتر دوم نيز بنماى و در مدت يك سال اكتفا به مقابله نموده از جهت تهمت تعصب خود متعرض به مصنف الا ما شاء الله به جهت ربط سنوات نشده و اصل را تغير نداده علت را به طبيعت واگذاشتم كه مبادا باعث پرخاش ديگر گردد . حال من در اين كتابها به آن مىماند كه يكى خرما را با هسته مىخورد و ديگرى گفت كه هسته چرا نمىاندازى ؟ گفت بر من همچنين پيمودهاند .
و در اين ايام شيخ فيضى ملك الشعرا تفسير سواطع الالهام را كه همه غيرمنقوط است و ضخامت هفتاد و پنج جزو دارد تمام ساخته نود و نه فقرهء غيرمنقوط تاريخ اتمام آن يافت و چند جزو براى انتشار در عراق فرستاد و حالا به « امرار ثانى » كه نيز تاريخ تصحيح و مقابله مىشود ، مشغول است و فضلاى عصر توقيعات بر آن نوشتند از آن جمله شيخ يعقوب سرهندى « 1 »
وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ
و مير محمّد حيدر معمايى سورهء اخلاص را به تمام بىتسميه و فقير من احسن التفاسير
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
علم القران تاريخ يافت و توقيعى نوشت ، ان شاء الله به تقريبى در محل خود مذكور گردد و بعضى از فقرات سىگانه تاريخ مصنف كه به فقير از شكارگاه در لاهور نوشته بود اين است ، الحمد لله محصل المرام اكمل سواطع الالهام ، اللهم المحرر وحده لا طراعس الكلام حدود اسرار كلام الله المرسل درر السرر سمو السرر الدرر علوا ، باقى برين قياس و در صفر سال هزار و دو خواجه ابراهيم حسين احدى كه از جملهء مخصوصان فقير بوده از عالم درگذشت و « خواجه ابراهيم حسين » تاريخ يافته شد ، رحمه الله و هم در اين سال حق سبحانه عز شأنه كاتب را توفيق كتابت كلام مجيد رفيق گردانيد تا به خط نسخ و روشن و خوانا نوشته و به اتمام رسانيده به لوح و جدول مكمل وقف روضهء منوره حضرت
هامش
( 1 ) . نسخه : واضح باد كه اعداد جملهء لا رطب الخ هزار و نود و نه است و اعداد فقرهء الحمد لله تا سواطع الالهام نهصد و هفتاد و سه و اعداد فقرهء اللهم المحرر الخ يكهزار و سى و يك است ، بر اين قياس اعداد هر هر فقره تاريخ ديگرى را نشان مىدهد .