مهابهارت كه معظم كتب هند است و مشتمل بر انواع قصص و مواعظ و مصالح و اخلاق و آداب و معارف و اعتقاديات و بيان مذاهب و طريق عبادات ايشان در ضمن جنگ طايفهء كوران و پندوان كه فرمانروايان هند بودند و بعضى مىگويند كه چهار هزار سال و كسرى و به قول جمعى هشتاد و چند هزار سال گذشته و ظاهرا از زمان آدم - عليه السلام - پيشاند و كفرهء هند خواندن و نوشتن آن را عبادت عظيم مىدانند و از مسلمانان پنهان مىدارند و باعث بر آن اين بود كه چون شاهنامه و قصهء امير حمزه را به هفده جلد در مدت پانزده سال نويسانيدند و زر بسيار در تصوير آن خرج شده همچنين قصهء ابو مسلم و جامع الحكايات و غير آن را مكرر شنيدند ، به خاطر رسانيدند كه اكثر اينها شاعرى و ساختگى است ، اما چون در ساعت خوب گفته شده و اختر درگذر بوده ، شهرت تمام گرفته . اكنون كتابهاى هندى را كه دانايان مرتاض عابد نوشتهاند و همه صحيح و نصّ قاطع است و مدار دين و اعتقاديات و عبادات اين طايفه بر آن است ، ترجمه از هندى به زبان فارسى فرموده ، چرا به نام خود نسازم كه غيرمكرر و تازه است و همه مثمر سعادات دنيوى و دينى و منتج حشمت و شوكت بىزوال و مستوجب كثرت اولاد و اموال ، چنانچه در خطب آن كتب نوشتهاند ، بنابراين خود مقيد شده و دانايان هند را جمع كرده حكم فرمودند كه كتاب مهابهارت را تعبير مىكرده باشند و چند شب به نفس نفيس معانى آن را به نقيب خان خاطرنشان ساختند تا ماحصل را به فارسى املا مىكرد و شب سوم فقير را طلب فرموده حكم كردند كه به اتفاق نقيب خان ترجمه مىكرده باشم و در مدت سه چهار ماه از هيجده فن آن مزخرفات لاطايل كه هيجده هزار عالم در آن متحير است دو فن نوشته شد و چه اعتراضات كه نشنيد و حرام خورم و شلغم خورم اين معنى داشت گويا نصيبهء فقير از اين كتابها همين بود . النّصّيب يصيب . بعد از آن پارهيى را ملا شيرى و نقيب خان تمام ساختند و پارهيى را سلطان حاجى تهانيسرى منفرد به اتمام رسانيد . بعد از آن شيخ فيضى مأمور شد كه نظم و نثرى بنويسد و آن هم بيشتر از دو فن صورت نيافت . باز حاجى مذكور دو پاره نوشت و فروگذاشتى كه بار اول واقع شده بود ، قصور آن را راست كرده حذو النّعل بالنّعل مرتب ساخته صد جز مقرمط شد و سخن در نقطهء مگس بود كه از اصل
منتخب التواريخ ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: توفيق سبحانى
ص٢٢٣