غلطان شد ، فيلبان بر پهلوى ديگر جست و در اين اثنا ، چند نوبت قلابهاى محكم بر سر فيل زد . چنانچه فيلك زبون و منقاد گشت و تن به بند و گردن به كمند نهاد و فيل را پيش راى آوردند . پادشاه دربارهء او انعام تمام فرمود .
و پادشاهان هندوستان به شكار فيل روند . يك ماه و بيشتر در صحرا و جنگل باشند و فيلان گرفته به آن مباهات كنند و گاهى گناهكاران را در پاى فيل اندازند تا به زانو و خرطوم و دندان ناچيز سازند و تجار فيلان از سيلان به ولايتها برند و گز در گز اعتبار كرده فروشند .
و در بر امر ضرابخانه شحنهگاه است . گويند دوازده هزار عسس مقرر است كه هرروز اجرت ايشان دوازده فنم از حاصل خرابات دهند . و شرح تكلف عمارات خرابات و بيان حسن دلبران و غمزه و اشارات ايشان از حدّ شرح و بيان ممتاز است .
فى الجمله قصيرة عن طويلة شرح شمهاى از آن است كه در قفاى ضرابخانه صورت بازارى است . * طول آن زيادت از سيصد گز و عرض فزون از بيست گز و در دو طرف خانهها و صفّها و در پيش خانهها به منزلهء كرسى عمارت دكانچهها از سنگ چوب بلند ساختهاند « 371 » و هردو طرف راه خانهها صورت شير و پلنگ و ببر و ديگر جانوران چنان متحرك و شبيه تصوير كردهاند كه گويى جان دارند و بعد از نماز پيشين بر در خانهها كه به غايت پاكيزه باشد كرسيها و صندليها نهاده * و قحبگان بر آنجا نشينند . هريك به در و جواهر توانگر و لباسهاى فاخر در بر به غايت خردسال ، در كمال حسن و جمال و يك دو جاريه پيش هريك ستاده و صلاى عيش درداده و درهاى عشرت گشاده و اسباب طرب آماده نهاده ، هركس در آنجا آيد و هركه را خواهد با او خوش برآيد و اهل خرابات هرچه مهمان داشته باشد محافظت نمايند و اگر چيزى گم شود از عهده بيرون آيند . همچنين در اين هفت حصار خرابات بسيار باشد « 372 » و از همه كه دوازده هزار فنم حاصل مىشود و مرسوم عسسان
هامش
( 371 ) . مرادش آن نيست كه از سيوئل ص 92 مفهوم مىشود .
( 372 ) . نونيزNunizگفته است كه بيست هزار كس از قحبهها همراه لشكر راى سفرى بودند ( سيوئل ص 1338 ) .